Adhyaya 7

Verse 1

पाण्डवानां कथानकं मृतानां दर्शनवर्णनम् सूत उवाच पञ्चानां द्रौपदी भार्या सा मान्या सा पतिव्रता । पञ्च पुत्रास्तु तस्याः स्युर्भर्तृभ्योऽतीव सुन्दराः

సూతుడు పలికెను - ద్రౌపది ఐదుగురు పాండవుల భార్య. ఆమె గౌరవనీయురాలు మరియు పతివ్రత. ఆమెకు తన భర్తల ద్వారా ఐదుగురు అత్యంత సుందరమైన కుమారులు కలిగారు।

Verse 2

अर्जुनस्य तथा भार्या कृष्णस्य भगिनी शुभा । सुभद्रा या हृता पूर्वं जिष्णुना हरिसम्मते

అర్జునుని మరొక భార్య కృష్ణుని శుభప్రదమైన సోదరి సుభద్ర, ఆమెను పూర్వం హరి (కృష్ణుడు) సమ్మతితో జిష్ణువు (అర్జునుడు) అపహరించాడు।

Verse 3

तस्यां जातो महावीरो निहतोऽसौ रणाजिरे । अभिमन्युर्हतास्तत्र द्रौपद्याश्च सुताः किल

ఆమెకు మహావీరుడైన అభిమన్యుడు జన్మించాడు, అతను యుద్ధభూమిలో మరణించాడు। అక్కడ ద్రౌపది కుమారులు కూడా చంపబడ్డారు।

Verse 4

अभिमन्योर्वरा भार्या वैराटी चातिसुन्दरी । कुलान्ते सुषुवे पुत्रं मृतो बाणाग्निना शिशुः

అభిమన్యుని శ్రేష్ఠురాలు మరియు అత్యంత సుందరి అయిన భార్య విరాట పుత్రి (ఉత్తర) వంశం చివరలో ఒక కుమారుడిని ప్రసవించింది; ఆ శిశువు అస్త్రం (బ్రహ్మశిర) యొక్క అగ్ని వల్ల మరణించి జన్మించాడు।

Verse 5

जीवितः स तु कृष्णेन भागिनेयसुतः स्वयम् । द्रौणिबाणाग्निनिर्दग्धः प्रतापेनाद्‌भुतेन च

తన సోదరి మనవడైన అతడిని, అశ్వత్థామ అస్త్రం యొక్క అగ్నితో దహించబడినవాడిని, కృష్ణుడు స్వయంగా తన అద్భుతమైన శక్తితో బ్రతికించాడు।

Verse 6

परिक्षीणेषु वंशेषु जातो यस्माद्वरः सुतः । तस्मात्परीक्षितो नाम विख्यातः पृथिवीतले

వంశాలు క్షీణించిన (నశించిన) తర్వాత ఈ శ్రేష్ఠమైన కుమారుడు జన్మించినందున, అతను భూమిపై 'పరీక్షిత్తు' అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందాడు।

Verse 7

निहतेषु च पुत्रेषु धृतराष्ट्रोऽतिदुःखितः । तस्थौ पाण्डवराज्ये च भीमवाग्बाणपीडितः

తన కుమారులు చంపబడటంతో అత్యంత దుఃఖితుడైన ధృతరాష్ట్రుడు, భీముని మాటలనే బాణాలతో పీడితుడై పాండవుల రాజ్యంలోనే ఉన్నాడు।

Verse 8

गान्धारी च तथातिष्ठत् पुत्रशोकातुरा भृशम् । सेवां तयोर्दिवारात्रं चकारार्तो युधिष्ठिरः

గాంధారి కూడా పుత్రశోకంతో వ్యాకులత చెంది అక్కడే ఉంది. దుఃఖితుడైన యుధిష్ఠిరుడు పగలు రాత్రి వారిద్దరికీ సేవ చేశాడు।

Verse 9

विदुरोऽप्यतिधर्मात्मा प्रज्ञानेत्रमबोधयत् । युधिष्ठिरस्यानुमते भ्रातृपार्श्वे व्यतिष्ठत

పరమ ధర్మాత్ముడైన విదురుడు కూడా ప్రజ్ఞాచక్షువును (ధృతరాష్ట్రుడిని) మేల్కొలిపాడు. అతను యుధిష్ఠిరుని అనుమతితో తన సోదరుని పక్కనే ఉన్నాడు।

Verse 10

धर्मपुत्रोऽपि धर्मात्मा चकार सेवनं पितुः । पुत्रशोकोद्‌भवं दुःखं तस्य विस्मारयन्निव

ధర్మాత్ముడైన ధర్మపుత్రుడు తన పితృసముడైన ధృతరాష్ట్రుని సేవించాడు, అతని పుత్రశోకాన్ని మర్చిపోయేలా చేశాడు।

Verse 11

यथा शृणोति वृद्धोऽसौ तथा भीमोऽतिरोषितः । वारबाणेनाहनत्तं तु श्रावयन्संस्थिताञ्जनान्

అత్యంత క్రోధావిష్టుడైన భీముడు, ఆ వృద్ధుడు (ధృతరాష్ట్రుడు) మరియు అక్కడ ఉన్న జనులు వినేలా తన భుజకీర్తులను చరిచేవాడు।

Verse 12

मया पुत्रा हताः सर्वे दुष्टस्यान्धस्य ते रणे । दुःशासनस्य रुधिरं पीतं हृद्यं तथा भृशम्

భీముడు గర్జిస్తూ: 'నేను యుద్ధంలో ఆ దుష్ట అంధుని పుత్రులందరినీ చంపాను, మరియు దుశ్శాసనుడి రక్తాన్ని తాగాను, అది నా హృదయానికి ఎంతో తృప్తినిచ్చింది.'

Verse 13

भुनक्ति पिण्डमन्धोऽयं मया दत्तं गतत्रपः । ध्वांक्षवद्वा श्ववच्चापि वृथा जीवत्यसौ जनः

'ఈ సిగ్గులేని అంధుడు నేను పెట్టిన అన్నం తింటున్నాడు। ఇతడు కాకిలాగా లేదా కుక్కలాగా వ్యర్థంగా జీవిస్తున్నాడు.'

Verse 14

एवंविधानि रूक्षाणि श्रावयत्यनुवासरम् । आश्वासयति धर्मात्मा मूर्खोऽयमिति च ब्रुवन्

ప్రతిరోజూ ఇటువంటి కఠిన వాక్యాలను వింటూ, ధర్మాత్ముడైన యుధిష్ఠిరుడు 'భీముడు మూర్ఖుడు' అని చెబుతూ ధృతరాష్ట్రుని ఓదార్చేవాడు।

Verse 15

अष्टादशैव वर्षाणि स्थित्वा तत्रैव दुःखितः । धृतराष्ट्रो वने यानं प्रार्थयामास धर्मजम्

అక్కడ పద్దెనిమిది ఏళ్లు దుఃఖంతో గడిపిన తర్వాత, ధృతరాష్ట్రుడు చివరకు వనవాసానికి వెళ్లడానికి యుధిష్ఠిరుని అనుమతి కోరాడు।

Verse 16

अयाचत धर्मपुत्रं धृतराष्ट्रो महीपतिः । पुत्रेभ्योऽहं ददाम्यद्य निर्वापं विधिपूर्वकम्

రాజైన ధృతరాష్ట్రుడు ధర్మపుత్రుడైన యుధిష్ఠిరుని ఇలా కోరాడు: 'నేను ఈరోజు నా పుత్రులకు విధిపూర్వకంగా శ్రాద్ధ కర్మలు చేయాలనుకుంటున్నాను.'

Verse 17

वृकोदरेण सर्वेषां कृतमत्रौर्ध्वदैहिकम् । न कृतं मम पुत्राणां पूर्ववैरमनुस्मरन्

'భీముడు ఇక్కడ అందరికీ అంత్యక్రియలు చేశాడు, కానీ పాత పగను మనసులో ఉంచుకుని నా పుత్రులకు మాత్రం చేయలేదు.'

Verse 18

ददासि चेद्धनं मह्यं कृत्वा चैवोर्ध्वदैहिकम् । गमिष्येऽहं वनं तप्तुं तपः स्वर्गफलप्रदम्

'నీవు నాకు ధనమిస్తే, నేను అంత్యక్రియలు పూర్తి చేసి, స్వర్గఫలాన్నిచ్చే తపస్సు చేసుకోవడానికి అడవికి వెళ్తాను.'

Verse 19

एकान्ते विदुरेणोक्तो राजा धर्मसुतः शुचिः । धनं दातुं मनश्चक्रे धृतराष्ट्राय चार्थिने

విదురుడు ఏకాంతంలో సలహా ఇవ్వగా, పవిత్రుడైన యుధిష్ఠిరుడు ధనాన్ని కోరిన ధృతరాష్ట్రునికి ఇవ్వడానికి నిశ్చయించుకున్నాడు।

Verse 20

समाहूय निजान्मर्वानुवाच पृथिवीपतिः । धनं दास्ये महाभागाः पित्रे निर्वापकामिने

రాజు తన సోదరులను పిలిచి ఇట్లనెను—ఓ మహాభాగ్యవంతులారా! శ్రాద్ధము చేయగోరుచున్న పితృసముడైన ధృతరాష్ట్రునకు నేను ధనము ఇచ్చెదను.

Verse 21

तच्छ्रुत्वा वचनं भ्रातुर्न्येष्ठस्यामिततेजसः । संग्रहेऽस्य महाबाहुर्मारुतिः कुपितोऽब्रवीत्

అమిత తేజశ్శాలియైన జ్యేష్ఠ భ్రాత ధన సంగ్రహమును గూర్చి పలికిన మాటలు విని, మహాబాహువు కలిగిన మారుతి (భీముడు) కోపముతో ఇట్లనెను.

Verse 22

धनं देयं महाभाग दुर्योधनहिताय किम् । अन्धोऽपि सुखमाप्नोति मूर्खत्वं किमतः परम्

భీముడు పలికెను—ఓ మహాభాగ! దుర్యోధనుని హితము కొరకు ధనము ఎందుకు ఇవ్వాలి? ఈ గ్రుడ్డివాడు కూడా సుఖము పొందుతున్నాడు; దీనికంటే మూర్ఖత్వము ఇంకేముంటుంది?

Verse 23

तव दुर्मन्त्रितेनाथ दुःखं प्राप्ता वने वयम् । द्रौपदी च महाभागा समानीता दुरात्मना

నీ దురాలోచన (జూదము) వల్లనే మేము అడవిలో దుఃఖము అనుభవించాము. మరియు ఆ దురాత్మునిచే మహాభాగ్యవతియైన ద్రౌపది సభలోకి ఈడ్చుకురాబడింది.

Verse 24

विराटभवने वासः प्रसादात्तव सुव्रत । दासत्वं च कृतं सर्वैर्मत्स्यस्यामितविक्रमैः

ఓ సువ్రతుడా! నీ అనుగ్రహము వల్లనే మేము విరాటరాజు భవనములో నివసించవలసి వచ్చింది. అమిత విక్రమవంతులమైన మేమందరము మత్స్యరాజుకు దాస్యము చేయవలసి వచ్చింది.

Verse 25

देविता त्वं न चेज्ज्येष्ठः प्रभवेत्संक्षयः कथम् । सूपकारो विराटस्य हत्वाभूवं तु मागधम्

పెద్దవాడవైన నీవు జూదరివి కాకపోయి ఉంటే, మనకు ఈ వినాశనము ఎలా సంభవించేది? నేను విరాటరాజు వద్ద వంటవాడిగా ఉండి, కీచకుని చంపవలసి వచ్చింది.

Verse 26

बृहन्नला कथं जिष्णुर्भवेद्‌बालस्य नर्तकः । कृत्वा वेषं महाबाहुर्योषाया वासवात्मजः

ఇంద్రుని కుమారుడు, మహాబాహువు, విజయుడైన అర్జునుడు స్త్రీ వేషము ధరించి, ఒక కన్యకు నృత్యము నేర్పే బృహన్నలగా ఎలా మారాడు?

Verse 27

गाण्डीवशोभितौ हस्तौ कृतौ कङ्कणशोभितौ । मानुषं च वपुः प्राप्य किं दुःखं स्यादतः परम्

గాండీవముతో శోభించే చేతులు కంకణములతో శోభించాయి. మానవ జన్మ ఎత్తిన తర్వాత దీనికంటే మించిన దుఃఖము ఇంకేముంటుంది?

Verse 28

दृष्ट्वा वेणीं कृतां मूर्ध्नि कज्जलं लोचने तथा । असिं गृहीत्वा तरसा छेद्म्यहं नान्यथा सुखम्

అతని తలపై జడను, కళ్ళలో కాటుకను చూసి, కత్తి తీసుకుని వెంటనే దానిని నరికివేయాలని నాకు అనిపించింది; నాకు వేరే విధంగా సుఖము కలుగలేదు.

Verse 29

अपृष्ट्वा च महीपालं निक्षिप्तोऽग्निर्मया गृहे । दग्धुकामश्च पापात्मा निर्दग्धोऽसौ पुरोचनः

ఓ రాజా! నిన్ను అడగకుండానే నేను ఆ ఇంటికి నిప్పు పెట్టాను. మనలను దహించాలనుకున్న ఆ పాపాత్ముడైన పురోచనుడు తానే దహించబడ్డాడు.

Verse 30

कीचका निहताः सर्वे त्वामपृष्ट्वा जनाधिप । न तथा निहताः सर्वे सभार्या धृतराष्ट्रजाः

ఓ రాజా! నిన్ను అడగకుండానే కీచకులందరూ చంపబడ్డారు. కానీ ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు వారి భార్యలతో సహా ఆ విధంగా త్వరగా చంపబడలేదు.

Verse 31

मूर्खत्वं तव राजेन्द्र गन्धर्वेभ्यश्च मोचिताः । दुर्योधनादयः कामं शत्रवो निगडीकृताः

ఓ రాజేంద్రా! గంధర్వులచే బంధించబడిన దుర్యోధనాది శత్రువులను విడిపించడం నీ మూర్ఖత్వమే.

Verse 32

दुर्योधनहितायाद्य धनं दातुं त्वमिच्छसि । नाहं ददे महीपाल सर्वथा प्रेरितस्त्वया

ఓ రాజా! ఈరోజు నువ్వు దుర్యోధనుని హితం కోసం ధనం ఇవ్వాలని కోరుకుంటున్నావు. నువ్వు ఎన్ని రకాలుగా ప్రేరేపించినా నేను ఆ ధనాన్ని ఇవ్వను.

Verse 33

इत्युक्त्वा निर्गते भीमे त्रिभिः परिवृतो नृपः । ददौ वित्तं सुबहुलं धृतराष्ट्राय धर्मजः

ఈ విధంగా పలికి భీముడు వెళ్ళిపోగా, ధర్మరాజు తన ముగ్గురు తమ్ములతో కలిసి ధృతరాష్ట్రునికి అపారమైన ధనాన్ని ఇచ్చాడు.

Verse 34

कारयामास विधिवत्पुत्राणां चौर्ध्वदैहिकम् । ददौ दानानि विप्रेभ्यो धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः

అంబికా పుత్రుడైన ధృతరాష్ట్రుడు అప్పుడు విధిపూర్వకంగా తన కుమారులకు అంత్యక్రియలు (శ్రాద్ధం) చేయించి, బ్రాహ్మణులకు దానాలు ఇచ్చాడు.

Verse 35

कृत्वौर्ध्वदैहिकं सर्वं गान्धारीसहितो नृपः । प्रविवेश वनं तूर्णं कुन्त्या च विदुरेण च

అంత్యక్రియలన్నీ పూర్తి చేసి, ధృతరాష్ట్ర మహారాజు గాంధారి, కుంతి మరియు విదురునితో కలిసి త్వరగా అడవికి వెళ్ళాడు.

Verse 36

सञ्जयेन परिज्ञातो निर्गतोऽसौ महामतिः । पुत्रैर्निवार्यमाणापि शूरसेनसुता गता

సంజయునిచే మార్గదర్శనం చేయబడిన ఆ మహాబుద్ధిమంతుడైన రాజు బయలుదేరాడు. తన కుమారులు వారించినప్పటికీ శూరసేన పుత్రిక అయిన కుంతి వారితో వెళ్ళింది.

Verse 37

विलपन्भीमसेनोऽपि तथान्ये चापि कौरवाः । गङ्गातीरात्परावृत्य ययुः सर्वे गजाह्वयम्

విలపిస్తూ భీమసేనుడు మరియు ఇతర పాండవులు గంగా తీరం నుండి తిరిగి హస్తినాపురానికి వెళ్ళారు.

Verse 38

ते गत्वा जाह्नवीतीरे शतयूपाश्रमं शुभम् । कृत्वा तृणैः कुटीं तत्र तपस्तेपुः समाहिताः

వారు గంగా తీరంలోని శుభప్రదమైన శతయూప ఆశ్రమానికి వెళ్ళి, అక్కడ గడ్డితో కుటీరాన్ని నిర్మించుకుని ఏకాగ్రతతో తపస్సు చేశారు.

Verse 39

गतान्यब्दानि षट् तेषां यदा याता हि तापसाः । युधिष्ठिरस्तु विरहादनुजानिदमब्रवीत्

ఆ తపస్వులు వెళ్ళి ఆరు సంవత్సరాలు గడిచినప్పుడు, విరహంతో బాధపడుతున్న యుధిష్ఠిరుడు తన తమ్ములతో ఇలా అన్నాడు.

Verse 40

स्वप्ने दृष्टा मया कुन्ती दुर्बला वनसंस्थिता । मनो मे जायते द्रष्टुं मातरं पितरौ तथा

నేను స్వప్నమందు వనమందున్న దుర్బలయైన కుంతిని చూశాను. నా మనస్సు తల్లిని మరియు పితృసమానులైన వారిని చూడాలని కోరుతోంది.

Verse 41

विदुरं च महात्मानं सञ्जयं च महामतिम् । रोचते यदि वः सर्वान् व्रजाम इति मे मतिः

మహాత్ముడైన విదురుని మరియు మహాబుద్ధిమంతుడైన సంజయుని కూడా చూడాలని ఉంది. మీ అందరికీ ఇష్టమైతే, వెళ్దామని నా అభిప్రాయం.

Verse 42

ततस्ते भ्रातरः सर्वे सुभद्रा द्रौपदी तथा । वैराटी च महाभागा तथा नागरिको जनः

అప్పుడు ఆ సోదరులందరూ, సుభద్ర, ద్రౌపది, మహాభాగ్యవంతురాలైన విరాట పుత్రి (ఉత్తర) మరియు నగర ప్రజలు...

Verse 43

प्राप्ताः सर्वजनैः सार्धं पाण्डवा दर्शनोत्सुकाः । शतयूपाश्रमं प्राप्य ददृशुः सर्व एव ते

దర్శనమునకై ఉత్సాహవంతులైన పాండవులు అందరితో కలిసి చేరుకున్నారు. శతయూప ఆశ్రమానికి చేరుకుని వారందరినీ చూశారు.

Verse 44

विदुरो न यदा दृष्टो धर्मस्तं पृष्टवांस्तदा । क्वास्ते स विदुरो धीमांस्तमुवाचाम्बिकासुतः

విదురుడు కనిపించనప్పుడు, ధర్మరాజు (యుధిష్ఠిరుడు) అడిగారు: 'ఆ బుద్ధిమంతుడైన విదురుడు ఎక్కడ ఉన్నాడు?' అంబికా పుత్రుడు (ధృతరాష్ట్రుడు) ఇలా చెప్పాడు:

Verse 45

विरक्तश्चरते क्षत्ता निरीहो निष्परिग्रहः । कुतोऽप्येकान्तसंवासी ध्यायतेऽन्तः सनातनम्

'విదురుడు పూర్తిగా విరక్తుడై, కోరికలు లేనివాడై, పరిగ్రహం లేకుండా సంచరిస్తున్నాడు. ఎక్కడో ఏకాంతంలో నివసిస్తూ తనలో సనాతన పురుషుని ధ్యానిస్తున్నాడు.'

Verse 46

गङ्गां गच्छन्द्वितीयेऽह्नि वने राजा युधिष्ठिरः । ददर्श विदुरं क्षामं तपसा संशितव्रतम्

రెండవ రోజు వనంలో గంగ వైపు వెళ్తుండగా యుధిష్ఠిర మహారాజు విదురుని చూశాడు, ఆయన తపస్సు వల్ల చాలా కృశించి కఠినమైన వ్రతాన్ని ఆచరిస్తున్నాడు.

Verse 47

दृष्ट्वोवाच महीपालो वन्देऽहं त्वां युधिष्ठिरः । तस्थौ श्रुत्वा च विदुरः स्थाणुभूत इवानघः

ఆయనను చూసి రాజు ఇలా అన్నాడు, 'నేను యుధిష్ఠిరుడను, మీకు వందనం చేస్తున్నాను.' అది విని నిష్పాపుడైన విదురుడు స్తంభం వలె నిశ్చలంగా నిలబడ్డాడు.

Verse 48

क्षणेन विदुरस्यास्यान्निःसृतं तेज अद्‌भुतम् । लीनं युधिष्ठिरस्यास्ये धर्मांशत्वात्परस्परम्

క్షణంలో విదురుని ముఖం నుండి ఒక అద్భుతమైన తేజస్సు వెలువడి యుధిష్ఠిరుని ముఖంలో లీనమైంది, ఎందుకంటే వారిద్దరూ పరస్పరం ధర్మం యొక్క అంశలే.

Verse 49

क्षत्ता जहौ तदा प्राणाञ्छुशोचाति युधिष्ठिरः । दाहार्थं तस्य देहस्य कृतवानुद्यमं नृपः

అప్పుడు విదురుడు ప్రాణాలు విడిచాడు. యుధిష్ఠిరుడు మిక్కిలి శోకించాడు మరియు రాజుగా ఆయన దేహానికి దహన సంస్కారాలు చేయడానికి ప్రయత్నించాడు.

Verse 50

शृण्वतस्तु तदा राज्ञो वागुवाचाशरीरिणी । विरक्तोऽयं न दाहार्हो यथेष्टं गच्छ भूपते

రాజు వింటుండగా ఒక అశరీరవాణి పలికెను: 'ఇతడు సంపూర్ణ విరక్తుడు, దహన సంస్కారమునకు అర్హుడు కాడు. ఓ రాజా, నీవు యథేచ్ఛగా వెళ్ళుము.'

Verse 51

श्रुत्वा ते भ्रातरः सर्वे सस्नुर्गङ्गाजलेऽमले । गत्वा निवेदयामासुर्धृतराष्ट्राय विस्तरात्

ఇది విని ఆ సోదరులందరూ గంగానదిలోని నిర్మల జలములలో స్నానమాచరించిరి. పిదప వారు వెళ్లి ధృతరాష్ట్రునకు వివరముగా నివేదించిరి.

Verse 52

स्थितास्तत्राश्रमे सर्वे पाण्डवा नागरैः सह । तत्र सत्यवतीसूनुर्नारदश्च समागतः

పాండవులందరూ పౌరులతో కలిసి ఆ ఆశ్రమమునందు ఉండిరి. అచ్చట సత్యవతీ పుత్రుడైన వ్యాసుడు మరియు నారదుడు విచ్చేసిరి.

Verse 53

मुनयोऽन्ये महात्मानश्चागता धर्मनन्दनम् । कुन्ती प्राह तदा व्यासं संस्थितं शुभदर्शनम्

ఇతర మహాత్ములైన మునులు కూడా ధర్మనందనుని చూడవచ్చిరి. అప్పుడు కుంతి అక్కడ ఆసీనుడై ఉన్న శుభదర్శనుడైన వ్యాసునితో పలికెను.

Verse 54

कृष्ण कर्णस्तु पुत्रो मे जातमात्रस्तु वीक्षितः । मनो मे तप्यतेऽत्यर्थं दर्शयस्व तपोधन

'ఓ కృష్ణా (వ్యాసా), నా కుమారుడైన కర్ణుని నేను పుట్టినప్పుడు మాత్రమే చూచితిని. నా మనస్సు మిక్కిలి తపించుచున్నది; ఓ తపోధనా, నాకు అతనిని చూపించుము.'

Verse 55

समर्थोऽसि महाभाग कुरु मे वाञ्छितं प्रभो । गान्धार्युवाच दुर्योधनो रणेऽगच्छद्वीक्षितो न मया मुने

'ఓ మహాభాగా, నీవు సమర్థుడవు, నా కోరికను తీర్చుము.' గాంధారి పలికెను: 'ఓ మునీ, దుర్యోధనుడు యుద్ధమునకు వెళ్ళెను, నేను అతనిని చూడలేదు.'

Verse 56

तं दर्शय मुनिश्रेष्ठ पुत्रं मे त्वं सहानुजम् । सुभद्रोवाच अभिमन्युं महावीरं प्राणादप्यधिकं प्रियम्

'ఓ మునిశ్రేష్ఠా, నా కుమారుని అతని తమ్ములతో సహా నాకు చూపించుము.' సుభద్ర పలికెను: 'ప్రాణముకంటెను మిక్కిలి ప్రియుడైన మహావీరుడు అభిమన్యుని...'

Verse 57

द्रष्टुकामास्मि सर्वज्ञ दर्शयाद्य तपोधन । सूत उवाच एवंविधानि वाक्यानि श्रुत्वा सत्यवतीसुतः

'...ఓ సర్వజ్ఞా, నేను చూడగోరుచున్నాను; ఓ తపోధనా, నేడు నాకు చూపించుము.' సూతుడు పలికెను: ఇటువంటి వాక్యములను విని సత్యవతీ పుత్రుడైన వ్యాసుడు...

Verse 58

प्राणायामं ततः कृत्वा दध्यौ देवीं सनातनीम् । सन्ध्याकालेऽथ सम्प्राप्ते गङ्गायां मुनिसत्तमः

...పిదప ప్రాణాయామము చేసి సనాతనియైన దేవిని ధ్యానించెను. గంగానది తీరమున సంధ్యాకాలము రాగానే ఆ మునిశ్రేష్ఠుడు...

Verse 59

सर्वांस्तांश्च समाहूय युधिष्ठिरपुरोगमान् । तुष्टाव विश्वजननीं स्नात्वा पुण्यसरिज्जले

...యుధిష్ఠిరుడు మొదలైన వారందరినీ పిలిచి, పుణ్యనది జలములలో స్నానమాచరించి విశ్వజననిని స్తుతించెను.

Verse 60

प्रकृतिं पुरुषारामां सगुणां निर्गुणां तथा । देवदेवीं ब्रह्मरूपां मणिद्वीपाधिवासिनीम्

పురుషునియందు రమించునది, సగుణ నిర్గుణ స్వరూపిణి, దేవదేవి, బ్రహ్మరూపిణి మరియు మణిద్వీప నివాసిని అయిన ప్రకృతికి నమస్కారము।

Verse 61

यदा न वेधा न च विष्णुरीश्वरो न वासवो नैव जलाधिपस्तथा । न वित्तपो नैव यमश्च पावक- स्तदासि देवि त्वमहं नमामि ताम्

బ్రహ్మ, విష్ణువు, శివుడు, ఇంద్రుడు, వరుణుడు, కుబేరుడు, యముడు మరియు అగ్ని లేని కాలమున, కేవలము నీవు మాత్రమే ఉంటివి, ఓ దేవీ! నీకు నమస్కారము।

Verse 62

जलं न वायुर्न धरा न चाम्बरं गुणा न तेषां च न चेन्द्रियाण्यहम् । मनो न बुद्धिर्न च तिग्मगुः शशी तदासि देवि त्वमहं नमामि ताम्

జలము, వాయువు, పృథ్వి, ఆకాశము, వాటి గుణములు, ఇంద్రియములు, అహంకారము, మనస్సు, బుద్ధి, సూర్యచంద్రులు లేని కాలమున, కేవలము నీవు మాత్రమే ఉంటివి, ఓ దేవీ! నీకు నమస్కారము।

Verse 63

इमं जीवलोकं समाधाय चित्ते गुणैर्लिङ्गकोशं च नीत्वा समाधौ । स्थिता कल्पकालं नयस्यात्मतन्त्रा न कोऽप्यस्ति वेत्ता विवेकं गतोऽपि

ఈ జీవలోకమును నీ చిత్తమునందు లీనము చేసి, గుణములతో కూడిన లింగశరీరమును సమాధి స్థితికి చేర్చి, కల్పాంతమున నీవు స్వతంత్రురాలివై ఉందువు; వివేకవంతులు కూడా నిన్ను పూర్తిగా ఎరుగలేరు।

Verse 64

प्रार्थयत्येष मां लोको मृतानां दर्शनं पुनः । नाहं क्षमोऽस्मि मातस्त्वं दर्शयाशु जनान्मृतान्

ఈ ప్రజలు తమ మరణించిన బంధువులను మరల చూడవలెనని నన్ను ప్రార్థించుచున్నారు. ఓ తల్లీ! నేను దీనికి సమర్థుడను కాను, నీవే ఆ మృతులను వీరికి త్వరగా చూపించుము।

Verse 65

सूत उवाच एवं स्तुता तदा देवी माया श्रीभुवनेश्वरी । स्वर्गादाहूय सर्वान्वै दर्शयामास पार्थिवान्

సూతుడు పలికెను: ఈ విధముగా స్తుతింపబడిన మాయాస్వరూపిణి శ్రీ భువనేశ్వరీ దేవి, స్వర్గము నుండి మరణించిన రాజులందరినీ పిలిపించి ప్రజలకు చూపించెను।

Verse 66

दृष्ट्वा कुन्ती च गान्धारी सुभद्रा च विराटजा । पाण्डवा मुमुदुः सर्वे वीक्ष्य प्रत्यागतान्स्वकान्

వారిని చూచి కుంతి, గాంధారి, సుభద్ర, విరాట పుత్రి (ఉత్తర) మరియు పాండవులందరూ తమ బంధువులు తిరిగి వచ్చుట చూచి మిక్కిలి సంతోషించిరి।

Verse 67

पुनर्विसर्जितास्तेन व्यासेनामिततेजसा । स्मृत्वा देवीं महामायामिन्द्रजालमिवोद्यतम्

అపరిమిత తేజస్సు గల వ్యాసుడు దేవీ మహామాయను స్మరించి, ఇదంతయు ఒక ఇంద్రజాలము వంటిదని తలచి, వారిని మరల పంపివేసెను।

Verse 68

तदा पृष्ट्वा ययुः सर्वे पाण्डवा मुनयस्तथा । राजा नागपुरं प्राप्तः कुर्वन् व्यासकथां पथि

అప్పుడు అనుమతి తీసుకుని పాండవులు మరియు మునులందరూ వెళ్ళిరి. రాజు (యుధిష్ఠిరుడు) మార్గమధ్యమున వ్యాసుని కథలను చర్చించుచు నాగపురము (హస్తినాపురము) చేరుకొనెను।

Verse 999

इति श्रीमद्देवीभागवते महापुराणेऽष्टादशसाहस्र्यां संहितायां द्वितीयस्कन्धे पाण्डवानां कथानकं मृतानां दर्शनवर्णनं नाम सप्तमोऽध्यायः

ఈ విధముగా పదునెనిమిది వేల శ్లోకములు గల శ్రీమద్దేవీభాగవత మహాపురాణ సంహిత యందలి ద్వితీయ స్కంధమున 'పాండవుల కథానకము మరియు మృతుల దర్శన వర్ణనము' అను ఏడవ అధ్యాయము సమాప్తము।