Shloka 55
अगम्यागमन-निष्कृति-निर्णयः
Expiations for Forbidden Sexual Relations
Devanagari script
स्त्री भुक्त्वा तु ब्रुवाद्यन्नमेकाद्यान्भोजये द्द्विजान् / आपदि ब्राह्मणो ह्येषामन्नं भुक्त्वा न दोषभाक्
Transliteration
strī bhuktvā tu bruvādyannamekādyānbhojaye ddvijān / āpadi brāhmaṇo hyeṣāmannaṃ bhuktvā na doṣabhāk
Translation
స్త్రీ బ్రువా అన్నం భుజిస్తే, ఆమె ఒక రోజు (వ్రతంతో) ద్విజులకు భోజనం పెట్టాలి; ఆపదలో బ్రాహ్మణుడు వారి అన్నం తిన్నా దోషభాగి కాడు.
Word by Word
स्त्रीa woman
स्त्री:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग
भुक्त्वाhaving eaten
भुक्त्वा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund)
तुthen/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअन्वय/विरोधार्थक अव्यय
ब्रुवात्should say/utter
ब्रुवात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलोट् (Imperative/लोट्), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
यत्that which
यत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया/प्रथमा, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
अन्नम्food
अन्नम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअन्न (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग
एकाद्यान्(Brahmins) beginning with one (i.e., at least one)
एकाद्यान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया, बहुवचन, पुंलिङ्ग; तत्पुरुष: ‘एकादि’ = beginning with one; विशेषण (qualifying द्विजान्)
भोजयेत्should feed
भोजयेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; णिच्-प्रयोजक (causative sense: ‘cause to eat/feed’)
द्विजान्Brahmins (twice-born)
द्विजान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया, बहुवचन, पुंलिङ्ग
आपदिin distress/emergency
आपदि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootआपद् (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग
ब्राह्मणःa Brahmin
ब्राह्मणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन, पुंलिङ्ग
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formहेतौ/निश्चयार्थक अव्यय (particle: ‘indeed/for’)
एषाम्of these (persons)
एषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, बहुवचन, पुं/नपुंसक; सर्वनाम
अन्नम्food
अन्नम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअन्न (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग
भुक्त्वाhaving eaten
भुक्त्वा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
दोषभाक्a sharer of fault (culpable)
दोषभाक्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदोष (प्रातिपदिक) + भाज् (धातु)
Formप्रथमा, एकवचन, पुंलिङ्ग; क्विप्-प्रत्ययान्त कृदन्त ‘भाक्’ (one who partakes); तत्पुरुष: ‘दोषस्य भाक्’