Shloka 57
महादेव्याः आविर्भाव-रूपान्तर-विहारवर्णनम्
Manifestation, Forms, and Divine Play of the Mahādevī
Devanagari script
देवतार्थे च पित्रर्थे तथैवाभ्यागते गुरौ / महदागमने चैव हन्यान्मेध्यान्पशून्द्विजः
Transliteration
devatārthe ca pitrarthe tathaivābhyāgate gurau / mahadāgamane caiva hanyānmedhyānpaśūndvijaḥ
Translation
దేవతలార్థం, పితృలార్థం, అతిథిగా వచ్చిన గురువుకు, అలాగే మహత్తర ఆగమన సందర్భంలో ద్విజుడు మేధ్య పశువులను హనించవలెను।
Word by Word
देवता-अर्थेfor the deity’s purpose
देवता-अर्थे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; समासः (तत्पुरुष) — ‘देवतायाः अर्थे’ (for the sake of the deity)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
पितृ-अर्थेfor the ancestors’ purpose
पितृ-अर्थे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; समासः (तत्पुरुष) — ‘पितॄणाम् अर्थे’
तथाlikewise
तथा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphasis)
अभ्यागतेwhen (someone) has arrived
अभ्यागते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootअभि-आ-गम् (धातु) → अभ्यागत (कृदन्त-प्रातिपदिक; क्त)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; ‘आगते’ इत्यर्थे (when arrived)
गुरौin the case of the guru / when the guru arrives
गुरौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
महत्-आगमनेon the arrival of a great (person)
महत्-आगमने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहत् (प्रातिपदिक) + आगमन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; समासः (तत्पुरुष) — ‘महतः आगमने’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphasis)
हन्यात्should kill/sacrifice
हन्यात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
मेध्यान्fit for sacrifice, pure
मेध्यान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमेध्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; विशेषण
पशून्animals
पशून्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
द्विजःa twice-born (Brahmin)
द्विजः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन