Shloka 71
Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue
Devanagari script
श्रीगुरुं परतत्त्वाख्यं तिष्ठन्तं चक्षुरग्रतः / भाग्यहीना न पश्यन्ति सूर्यमन्धा इवोदितम्
Transliteration
śrīguruṃ paratattvākhyaṃ tiṣṭhantaṃ cakṣuragrataḥ / bhāgyahīnā na paśyanti sūryamandhā ivoditam
Translation
పరతత్త్వరూపుడైన శ్రీగురు కళ్లముందే నిలిచినా భాగ్యహీనులు ఆయనను చూడరు; అంధులు ఉదయించిన సూర్యుని చూడనట్లే.
Word by Word
श्रीगुरुम्the venerable guru
श्रीगुरुम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootश्री-गुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारयः
परतत्त्वाख्यम्called the Supreme Reality
परतत्त्वाख्यम्:
कर्म-विशेषण (Adjective of object)
TypeAdjective
Rootपर-तत्त्व-आख्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (परं तत्त्वम् आख्यं यस्य/यः)
तिष्ठन्तम्standing
तिष्ठन्तम्:
कर्म-विशेषण (Qualifying the object)
TypeAdjective
Root√स्था (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकर्तरि कृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
चक्षुःof the eye
चक्षुः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; समासे पूर्वपद
अग्रतःin front
अग्रतः:
अधिकरण (Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootअग्रतः (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (in front/before)
भाग्यहीनाःthe unfortunate
भाग्यहीनाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootभाग्य-हीन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (भाग्येन हीनः)
नnot
न:
सम्बन्ध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
पश्यन्तिsee
पश्यन्ति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Root√पश् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपद
सूर्यम्the sun
सूर्यम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अन्धाःblind people
अन्धाः:
उपमान (Standard of comparison)
TypeNoun
Rootअन्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; उपमान-रूपेण
इवlike
इव:
सम्बन्ध (Simile marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमा
उदितम्risen
उदितम्:
कर्म-विशेषण (Adjective of object)
TypeAdjective
Root√उद् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘सूर्यम्’ विशेषयति