Previous Verse
Next Verse

Shloka 36

Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue

यः प्रसन्नः क्षणार्धेन मोक्षलक्ष्मीं प्रयच्छति / दुर्लभं तं विजानीयाद्गुरुं संसारतारकम्

yaḥ prasannaḥ kṣaṇārdhena mokṣalakṣmīṃ prayacchati / durlabhaṃ taṃ vijānīyādguruṃ saṃsāratārakam

ప్రసన్నుడై అర్ధక్షణంలోనే మోక్షలక్ష్మిని ప్రసాదించువాడు—అటువంటి దుర్లభ గురువును సంసారతారకుడిగా తెలుసుకోవాలి.

yaḥwho
yaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; relative pronoun
prasannaḥgracious; pleased
prasannaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootprasanna (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
kṣaṇa-ardhenain half a moment
kṣaṇa-ardhena:
Kāla (काल)
TypeNoun
Rootkṣaṇa (प्रातिपदिक) + ardha (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular; measure of time 'by half a moment'
mokṣa-lakṣmīmthe prosperity/boon of liberation
mokṣa-lakṣmīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmokṣa (प्रातिपदिक) + lakṣmī (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; 'fortune of liberation'
prayacchatibestows
prayacchati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra + yam (धातु)
FormLaṭ-lakāra (लट्, present), 3rd Person, Singular, Parasmaipada
durlabhamrare; hard to find
durlabham:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdurlabha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; qualifies 'gurum'
tamhim
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; demonstrative pronoun referring to the guru
vijānīyātone should know/recognize
vijānīyāt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi + jñā (धातु)
FormVidhi-liṅ (विधिलिङ्, optative), 3rd Person, Singular, Parasmaipada
gurumguru; teacher
gurum:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootguru (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
saṃsāra-tārakamthe one who carries across worldly existence
saṃsāra-tārakam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsaṃsāra (प्रातिपदिक) + tāraka (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; qualifies 'gurum'; 'one who ferries across saṃsāra'