Shloka 16
Pratisarga-pravartana (How Re-Creation Proceeds) / पुनःसर्ग-प्रवर्तन
Devanagari script
एवं तानभिमानेन प्रपत्स्यति पुनस्तदा / यदा प्रवर्त्तितव्यं तु क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोर् द्वयोः
Transliteration
evaṃ tānabhimānena prapatsyati punastadā / yadā pravarttitavyaṃ tu kṣetrakṣetrajñayor dvayoḥ
Translation
ఇలా అహంభావంతో అతడు మళ్లీ అప్పుడు వాటిని పొందుతాడు; క్షేత్రం మరియు క్షేత్రజ్ఞుడు—ఈ రెండింటి ప్రవృత్తి ప్రారంభించవలసిన వేళ.
Word by Word
evamthus
evam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय) adverb
tānthose (guṇas)
tān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (2), Bahuvacana; object-pronoun
abhimānenaby identification/egoism
abhimānena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootabhimāna (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Tṛtīyā (3/तृतीया), Ekavacana (एकवचन)
prapatsyatiwill resort/attain
prapatsyati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra√pad (धातु)
FormLṛṭ (लृट्) future, Parasmaipada, Prathama-puruṣa, Ekavacana
punaḥagain
punaḥ:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
FormAvyaya adverb
tadāthen
tadā:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
FormAvyaya adverb of time
yadāwhen
yadā:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyadā (अव्यय)
FormAvyaya relative adverb (time)
pravarttitavyamto be initiated, to be set in motion
pravarttitavyam:
Kriyā-viśeṣaṇa / Bhāva (भाव)
TypeAdjective
Rootpra√vṛt (धातु) + tavya (कृत् प्रत्यय)
FormKṛtya (कृत्य) gerundive/tavya; Napumsaka, Prathamā, Ekavacana; 'to be set in motion/initiated'
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormAvyaya particle (emphasis/contrast)
kṣetra-kṣetrajñayoḥof the field and the knower of the field
kṣetra-kṣetrajñayoḥ:
Sambandha/Genitive (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootkṣetra (प्रातिपदिक) + kṣetra-jña (प्रातिपदिक)
FormDvandva-samāsa (इतरेतर-द्वन्द्व); Ṣaṣṭhī (6/षष्ठी), Dvivacana (द्विवचन)
dvayoḥof the two
dvayoḥ:
Sambandha/Genitive (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootdvi (संख्या-प्रातिपदिक)
Form(Sarvanāma-like) Ṣaṣṭhī (6), Dvivacana; refers to the two