Shloka 15
Cintāmaṇi-gṛha Antara-kathana (Account of the Inner Chambers of the Cintāmaṇi Palace) — Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
भण्डासुरमहायुद्धे दुष्टदानवशोणितैः / पीतैरतीव तृप्तानिदिव्यास्त्राण्यति जाग्रति
Transliteration
bhaṇḍāsuramahāyuddhe duṣṭadānavaśoṇitaiḥ / pītairatīva tṛptānidivyāstrāṇyati jāgrati
Translation
భండాసుర మహాయుద్ధమందు దుష్ట దానవుల రక్తమును పానము చేసి ఆ దివ్యాస్త్రములు అత్యంత తృప్తి పొంది అత్యధికంగా జాగ్రత్తగా నిలుచును.
Word by Word
भण्डासुरBhaṇḍāsura
भण्डासुर:
समासाङ्ग (compound member)
TypeNoun
Rootभण्डासुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी — समासाङ्ग
महाgreat
महा:
समासाङ्ग (compound member)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक)
Formपूर्वपद-विशेषण (prefixal adjective) — समासाङ्ग
युद्धेin the great battle (with Bhaṇḍāsura)
युद्धे:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (Neuter, Locative, Singular); षष्ठी-तत्पुरुषसमासः (भण्डासुरस्य महायुद्धे)
दुष्टwicked
दुष्ट:
समासाङ्ग (compound member)
TypeAdjective
Rootदुष्ट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी — समासाङ्ग
दानवdemon
दानव:
समासाङ्ग (compound member)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी — समासाङ्ग
शोणितैःwith the blood
शोणितैः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशोणित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन (Neuter, Instrumental, Plural); षष्ठी-तत्पुरुषः (दुष्टदानवानां शोणितैः)
पीतैःhaving been drunk
पीतैः:
विशेषण (Qualifier of ‘blood’)
TypeAdjective
Rootपा (धातु) + क्त → पीत (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन (Neuter, Instrumental, Plural)
अतीवexceedingly
अतीव:
क्रियाविशेषण (Adverb)
TypeIndeclinable
Rootअतीव (अव्यय)
Formपरिमाण/तीव्रतावाचक-अव्यय (intensifying adverb)
तृप्तानिsatiated; satisfied
तृप्तानि:
विधेय-विशेषण (Predicative)
TypeAdjective
Rootतृप् (धातु) + क्त → तृप्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (Neuter, Nom, Plural)
दिव्यdivine
दिव्य:
समासाङ्ग (compound member)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन — समासाङ्ग
अस्त्राणिdivine weapons
अस्त्राणि:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (Neuter, Nom, Plural); कर्मधारयः (दिव्यानि अस्त्राणि)
अतिvery; exceedingly
अति:
क्रियाविशेषण (Adverb)
TypeIndeclinable
Rootअति (अव्यय/उपसर्ग)
Formअत्यर्थक-अव्यय (intensifier: very/excessively)
जाग्रतिare awake; remain vigilant
जाग्रति:
क्रिया (Action/Verb)
TypeVerb
Rootजागृ (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन (Present Indicative, 3rd person, Plural); वैदिक/छान्दस-रूपेण ‘जाग्रति’ (for ‘जाग्रन्ति’)