Shloka 13
महापद्माटव्यार्घ्यस्थापनकथनम्
Establishing the Arghya in the Mahāpadmāṭavī
Devanagari script
वल्लभो दण्डनाथायाः किरिचक्रे महारथः / एतद्रथत्रयं सर्वक्षेत्रश्रीपुरपक्तिषु / समानमेव विज्ञेयमङ्गस्था देवता यथा
Transliteration
vallabho daṇḍanāthāyāḥ kiricakre mahārathaḥ / etadrathatrayaṃ sarvakṣetraśrīpurapaktiṣu / samānameva vijñeyamaṅgasthā devatā yathā
Translation
దండనాథా యొక్క ప్రియ వల్లభుడు కిరిచక్రంలో మహారథుడై నిలిచియున్నాడు. ఈ మూడు రథసమూహములు సమస్త క్షేత్ర-శ్రీపుర పంక్తులలో సమానమని గ్రహించవలెను; అంగాంగాలలో దేవతలు సమంగా అధిష్ఠించునట్లు.
Word by Word
वल्लभःthe beloved/consort
वल्लभः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवल्लभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
दण्डनाथायाःof Daṇḍanāthā
दण्डनाथायाः:
Sambandha (सम्बन्धः/षष्ठी)
TypeNoun
Rootदण्डनाथा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
किरी-चक्रेin the Kiri-wheel (circle)
किरी-चक्रे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकिरी (प्रातिपदिक) + चक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष
महा-रथःthe great charioteer/warrior
महा-रथः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + रथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—कर्मधारय (महान् रथः/महान् रथी)
एतत्-रथ-त्रयम्this triad of chariots
एतत्-रथ-त्रयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootएतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + रथ (प्रातिपदिक) + त्रय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (त्रयाणां रथानां समाहारः)
सर्व-क्षेत्र-श्री-पुर-पक्तिषुin all the rows/series of sacred-field glorious cities
सर्व-क्षेत्र-श्री-पुर-पक्तिषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक) + श्री (प्रातिपदिक) + पुर (प्रातिपदिक) + पक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; समासः—बहुपद-तत्पुरुष
समानम्the same/equal
समानम्:
Karma/Predicate (कर्म/विधेय)
TypeAdjective
Rootसमान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषणम् (qualifier)
एवindeed/only
एव:
Sambandha/Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic particle)
विज्ञेयम्should be understood/known
विज्ञेयम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि+ज्ञा (धातु) → विज्ञेय (कृदन्त)
Formकृदन्त—तव्यत्/अनीयर्-अर्थे ‘य’ (gerundive/passive necessity), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भावे/कर्मणि प्रयोगः—“should be known”
अङ्ग-स्थाःsituated in the limbs
अङ्ग-स्थाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअङ्ग (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (अङ्गे स्थिता)
देवताःdeities
देवताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
यथाas/just as
यथा:
Upamana marker (उपमान-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/तुलना (comparative particle)