Shloka 72
भण्डासुरवधोत्तरकृत्य-देवस्तुति
Aftermath of Bhaṇḍāsura’s Slaying and the Gods’ Hymn to Lalitā
Devanagari script
नियमानखिलांस्त्यक्त्वा त्यक्तधैर्यः शिवः कृतः / तामेव पार्वतीं ध्यात्वा भूयोभूयः स्मरातुरः
Transliteration
niyamānakhilāṃstyaktvā tyaktadhairyaḥ śivaḥ kṛtaḥ / tāmeva pārvatīṃ dhyātvā bhūyobhūyaḥ smarāturaḥ
Translation
సర్వ నియమాలను విడిచి, ధైర్యాన్ని కూడా కోల్పోయి శివుడు స్మరాతురుడయ్యాడు. అతడు పార్వతినే ధ్యానిస్తూ, మళ్లీ మళ్లీ ఆమెనే స్మరించెను.
Word by Word
niyamānobservances/restraints
niyamān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootniyama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
akhilānall
akhilān:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootakhila (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; नियमान् इति विशेषण
tyaktvāhaving abandoned
tyaktvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Roottyaj (धातु)
Formकृदन्त (क्त्वा-प्रत्यय, absolutive/gerund); ‘having abandoned’
tyakta-dhairyaḥone whose firmness was lost
tyakta-dhairyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Roottyakta (tyaj धातु, क्त-कृदन्त) + dhairya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (त्यक्तं धैर्यं यस्य)
śivaḥŚiva
śivaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśiva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
kṛtaḥbecame/was made
kṛtaḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग ‘was made/became’
tāmher
tām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis: indeed/only)
pārvatīmPārvatī
pārvatīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpārvatī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ताम् इति समानाधिकरण
dhyātvāhaving meditated on
dhyātvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootdhyai (धातु)
Formकृदन्त (क्त्वा-प्रत्यय, absolutive); ‘having meditated upon’
bhūyaḥ-bhūyaḥagain and again
bhūyaḥ-bhūyaḥ:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootbhūyas (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय; पुनरुक्ति-प्रयोग (again and again)
smara-āturaḥdistressed by love
smara-āturaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsmara (प्रातिपदिक) + ātura (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (स्मरेण आतुरः)