Shloka 57

स्वात्मन्यवस्थितश्चापि विरूपाख्येन लिख्यते / इत्येतल्लक्षणं प्रोक्तं समासाज्ज्ञान मोक्षयोः

svātmanyavasthitaścāpi virūpākhyena likhyate / ityetallakṣaṇaṃ proktaṃ samāsājjñāna mokṣayoḥ

స్వాత్మలో స్థితుడై ఉన్నప్పటికీ అతడు ‘విరూప’ అనే పేరుతో వర్ణించబడతాడు. ఇట్లు జ్ఞానం మరియు మోక్షం యొక్క లక్షణాలు సంక్షేపంగా చెప్పబడ్డాయి.

svātmaniin one’s own Self
svātmani:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootsva (स्व) + ātman (आत्मन्) (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (सप्तमी) Singular (एकवचन)
avasthitaḥsituated, established
avasthitaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootava + sthā (स्था) (धातु) → avasthita (अवस्थित)
FormKṛdanta past passive participle (क्त); Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा) Singular (एकवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya, conjunction
apialso/even
api:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormAvyaya, additive/concessive particle (अपि)
virūpa-ākhyenaby the name ‘Virūpa’
virūpa-ākhyena:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootvirūpa (विरूप) + ākhyā (आख्या/आख्य) (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग) or Masculine (usage as name/epithet), Instrumental (तृतीया) Singular (एकवचन); tatpuruṣa: विरूपम् आख्यं यस्य/विरूप-नाम्ना
likhyateis written/recorded
likhyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootlikh (लिख्) (धातु)
FormPresent (लट्), Passive (कर्मणि), 3rd person (प्रथमपुरुष) Singular (एकवचन)
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormAvyaya, quotative particle
etatthis
etat:
Viśeṣya (विशेष्य)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (प्रथमा) Singular (एकवचन)
lakṣaṇamdefinition, characteristic
lakṣaṇam:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootlakṣaṇa (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (प्रथमा) Singular (एकवचन)
proktamhas been stated
proktam:
Kriyā (क्रिया; predicate participle)
TypeVerb
Rootpra + vac (वच्) (धातु) → prokta (प्रोक्त)
FormKṛdanta past passive participle (क्त); Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (प्रथमा) Singular (एकवचन), agreeing with lakṣaṇam
samāsātbriefly, in summary
samāsāt:
Kriyāviśeṣaṇa/Hetu (क्रियाविशेषण/हेतु)
TypeNoun
Rootsamāsa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Ablative (पञ्चमी) Singular (एकवचन); adverbial: 'in brief/from summary'
jñāna-mokṣayoḥof knowledge and liberation
jñāna-mokṣayoḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootjñāna (ज्ञान) + mokṣa (मोक्ष) (प्रातिपदिक)
FormDvandva (द्वन्द्व) compound; Genitive (षष्ठी) Dual (द्विवचन)