Shloka 138
Viśukra–Viṣaṅga-vadha (The Slaying of Viśukra and Viṣaṅga) — Lalitopākhyāna
Devanagari script
शांभवास्त्रं विसृज्यांबा महामोहास्त्रमक्षिणोत् / अस्त्रप्रत्यस्त्रधाराभिरित्थं जाते महाहवे / अस्तशैलङ्गभस्तीशो गन्तुमारभतारुणः
Transliteration
śāṃbhavāstraṃ visṛjyāṃbā mahāmohāstramakṣiṇot / astrapratyastradhārābhiritthaṃ jāte mahāhave / astaśailaṅgabhastīśo gantumārabhatāruṇaḥ
Translation
అంబా శాంభవాస్త్రాన్ని ప్రయోగించి మహామోహాస్త్రాన్ని నిర్మూలించింది. అస్త్ర-ప్రత్యస్త్ర ధారలతో మహాయుద్ధం ఉద్ధృతమైంది; అప్పుడు అస్తాచల గజాధిపతి అరుణుడు గమనం ప్రారంభించాడు.
Word by Word
शाम्भवास्त्रम्the Śāmbhava weapon
शाम्भवास्त्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशाम्भव + अस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (शम्भोः सम्बन्धि अस्त्रम्)
विसृज्यhaving released
विसृज्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootवि-√सृज् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund)
अम्बाMother (Ambā)
अम्बा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअम्बा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बोधनार्थे अपि (contextually ‘Mother’)
महामोहास्त्रम्the great-delusion weapon
महामोहास्त्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहा + मोह + अस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अक्षिणोत्destroyed, diminished
अक्षिणोत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√क्षि (धातु; क्षिणोति)
Formलङ् (Imperfect/लङ्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अस्त्रप्रत्यस्त्रधाराभिःby streams of weapon and counter-weapon
अस्त्रप्रत्यस्त्रधाराभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअस्त्र + प्रति-अस्त्र + धारा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (अस्त्रस्य प्रत्यस्त्रस्य धाराः)
इत्थम्thus
इत्थम्:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootइत्थम् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय
जातेwhen it had arisen/occurred
जाते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeVerb
Rootजात (प्रातिपदिक; कृदन्त-√जन्)
Formभूतकृदन्त; सप्तमी, एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)
महाहवेin the great battle
महाहवे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहा + आहव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कर्मधारय-समासः (महान् आहवः)
अस्तशैलङ्गभस्तीशःlord of the elephant (or elephant-trunk) on the slope of the setting mountain
अस्तशैलङ्गभस्तीशः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्त + शैल + अङ्ग + भस्ती + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (अस्तशैलस्य अङ्गे भस्ती-ईशः)
गन्तुम्to go
गन्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Root√गम् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive) अव्यय
आरभतbegan, undertook
आरभत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√रभ् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/लङ्), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
अरुणःAruṇa (the dawn-charioteer)
अरुणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअरुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन