Shloka 92
Gaṇanātha-Parākrama (Episode of Gaṇeśa’s Martial Exploit) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
मन्त्रिणीं त्वरयामास पुनर्युद्धाय दण्डिनी / पुनः प्रववृते युद्धं शक्तीनां दानवैः सह
Transliteration
mantriṇīṃ tvarayāmāsa punaryuddhāya daṇḍinī / punaḥ pravavṛte yuddhaṃ śaktīnāṃ dānavaiḥ saha
Translation
దండినీ మళ్లీ యుద్ధానికి మంత్రిణీని త్వరపెట్టింది; శక్తులకూ దానవులకూ మధ్య యుద్ధం మరల ప్రారంభమైంది.
Word by Word
मन्त्रिणीम्the female minister/counsellor
मन्त्रिणीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमन्त्रिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
त्वरयामासmade (her) hurry
त्वरयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootत्वर् (धातु) (णिच्)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/परिपूर्णभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; Perfect 3rd singular; causative sense ‘made (her) hurry’
पुनःagain
पुनः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formकाल/पुनरावृत्तिवाचक-अव्यय; adverb ‘again’
युद्धायfor battle
युद्धाय:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी विभक्ति, एकवचन; Dative singular (purpose)
दण्डिनीDaṇḍinī (name/title)
दण्डिनी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदण्डिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
पुनःagain
पुनः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरावृत्तिवाचक-अव्यय; adverb
प्रववृतेarose/began
प्रववृते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वृत् (धातु)
Formलिट्-लकार, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; Perfect 3rd singular (intransitive) ‘arose/ensued’
युद्धम्battle
युद्धम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; here Nominative singular as subject of प्रववृते
शक्तीनाम्of the Śaktis/powers
शक्तीनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, बहुवचन; Genitive plural
दानवैःwith the demons (Dānavas)
दानवैः:
Sahakari (सहकारी/सह)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन; Instrumental plural
सहtogether with
सह:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसहार्थक-अव्यय; postposition ‘with’ (governs instrumental)