Shloka 37
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
अष्टदिक्ष्वष्टशूलेन संहाराक्षरमौलिना / अष्टभिर्दैवतैश्चैव युक्तं यन्त्रं समालिखत्
Transliteration
aṣṭadikṣvaṣṭaśūlena saṃhārākṣaramaulinā / aṣṭabhirdaivataiścaiva yuktaṃ yantraṃ samālikhat
Translation
అతడు అష్టదిక్కులలో సంహారాక్షరమౌలియైన అష్టశూలముతో, అష్ట దేవతలతో కూడిన యంత్రాన్ని విధివిధానంగా చిత్రించాడు।
Word by Word
अष्टदिक्षुin the eight directions
अष्टदिक्षु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअष्ट + दिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), सप्तमी (7th/अधिकरण), बहुवचन (pl.); समासः—द्विगु (numeral compound)
अष्टशूलेनwith the eight-spiked trident/with eight spears
अष्टशूलेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअष्ट + शूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), तृतीया (3rd/करण), एकवचन (sg.); समासः—द्विगु
संहाराक्षरमौलिनाwith a crest bearing the ‘saṃhāra’ syllable
संहाराक्षरमौलिना:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootसंहार + अक्षर + मौलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), तृतीया (3rd/करण), एकवचन (sg.); समासः—तत्पुरुषः (determinative), ‘संहारस्य अक्षरं’ + ‘मौलिः’ → ‘संहाराक्षरमौलि’ (having the syllable of dissolution as crest)
अष्टभिःwith eight
अष्टभिः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootअष्ट (प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग (all genders), तृतीया (3rd/करण), बहुवचन (pl.)
दैवतैःwith deities
दैवतैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootदैवत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), तृतीया (3rd/करण), बहुवचन (pl.)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (particle of emphasis)
युक्तम्joined/combined
युक्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootयुक्त (युज् धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन (sg.); भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle)
यन्त्रम्a yantra/diagram
यन्त्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयन्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन (sg.)
समालिखत्drew/inscribed
समालिखत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + आ + लिख् (धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन (sg.)