Shloka 36
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
गव्यूतिमात्रकायामे तत्समानप्रविस्तरे / शिलापट्टे सुमहति प्रालिखद्यन्त्रमुत्तमम्
Transliteration
gavyūtimātrakāyāme tatsamānapravistare / śilāpaṭṭe sumahati prālikhadyantramuttamam
Translation
గవ్యూతి పరిమాణమైన పొడవు, అంతే విస్తారమున్న మహాశిలాపట్టంపై అతడు ఉత్తమ యంత్రాన్ని చిత్రించాడు।
Word by Word
गव्यूति-मात्रक-आयामेin (a space) of gavyūti-measure length
गव्यूति-मात्रक-आयामे:
अधिकरण (Adhikaraṇa; location/measure)
TypeNoun
Rootगव्यूति + मात्रक + आयाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; समास: तत्पुरुष (‘in a length of only a gavyūti’)
तत्-समान-प्रविस्तरेin breadth equal to that
तत्-समान-प्रविस्तरे:
अधिकरण (Adhikaraṇa; location/measure)
TypeNoun
Rootतत् + समान + प्रविस्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समास: तत्पुरुष (‘in breadth equal to that’)
शिला-पट्टेon a stone slab
शिला-पट्टे:
अधिकरण (Adhikaraṇa; locus)
TypeNoun
Rootशिला + पट्ट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; समास: तत्पुरुष (‘on a stone-slab’)
सु-महतिvery large
सु-महति:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootसु + महत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक/पुंलिङ्ग सप्तमी, एकवचन; विशेषण; उपसर्ग ‘सु’ (very) + महत्; ‘on/ in very large (slab)’
प्रालिखत्he inscribed/drew
प्रालिखत्:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootप्र + लिख् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘he drew/inscribed’
यन्त्रम्a device/diagram
यन्त्रम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootयन्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
उत्तमम्excellent/supreme
उत्तमम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of यन्त्रम्)