Shloka 10
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
विशुक्रश्च विषङ्गश्च कुटिलाक्षश्च संसदि / भण्डमाश्वासयामासुर्दैवस्य कुटिलक्रमैः
Transliteration
viśukraśca viṣaṅgaśca kuṭilākṣaśca saṃsadi / bhaṇḍamāśvāsayāmāsurdaivasya kuṭilakramaiḥ
Translation
సభలో విశుక్రుడు, విషంగుడు, కుటిలాక్షుడు—ఈ ముగ్గురు దైవమున కూటిల్యమైన క్రమాలను చెప్పి భండునికి ఆత్మస్థైర్యం కలిగించారు.
Word by Word
विशुक्रःViśukra (proper name)
विशुक्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविशुक्र (प्रातिपदिक; नाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-बोधक
विषङ्गःViṣaṅga (proper name)
विषङ्गः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविषङ्ग (प्रातिपदिक; नाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-बोधक
कुटिलाक्षःKuṭilākṣa (proper name; 'crooked-eyed')
कुटिलाक्षः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकुटिल + अक्ष (प्रातिपदिके; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (कुटिलम् अक्षि/अक्षं यस्य)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-बोधक
संसदिin the assembly
संसदि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंसद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), सप्तमी (Locative), एकवचन
भण्डम्Bhaṇḍa (proper name)
भण्डम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभण्ड (प्रातिपदिक; नाम)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
आश्वासयामासुःcomforted / consoled
आश्वासयामासुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + √श्वस् (धातु) causative (णिच्)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; णिजन्त (causative) परस्मैपद
दैवस्यof fate / of destiny
दैवस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदैव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), षष्ठी (Genitive), एकवचन
कुटिलक्रमैःby crooked ways / devious courses
कुटिलक्रमैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootकुटिल + क्रम (प्रातिपदिके; समास)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन; कर्मधारयः (कुटिलाः क्रमाः)