Shloka 87
विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day
Devanagari script
कर्णीरथं महाराज्ञ्या चापदण्डात्समुद्धृतम् / हंसयुग्यशतैर्युक्तमारुरोह कुमारिका
Transliteration
karṇīrathaṃ mahārājñyā cāpadaṇḍātsamuddhṛtam / haṃsayugyaśatairyuktamāruroha kumārikā
Translation
మహారాజ్ఞి ధనుష్దండం నుండి సముద్ధరించిన, వందల హంసయుగ్మాలతో యుక్తమైన కర్ణీరథాన్ని ఆ కుమారిక అధిరోహించింది।
Word by Word
कर्णी-रथम्the Karṇī chariot
कर्णी-रथम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootकर्णी (प्रातिपदिक) + रथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुष (कर्णी-नामकः रथः)
महा-राज्ञ्याby the great queen
महा-राज्ञ्या:
Karana (करण/Agent-instrumental)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + राज्ञी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया (3rd), एकवचन; कर्मधारय (महा राज्ञी)
चाप-दण्डात्from the bow-staff
चाप-दण्डात्:
Apadana (अपादान/Source)
TypeNoun
Rootचाप (प्रातिपदिक) + दण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; पञ्चमी (5th), एकवचन; तत्पुरुष (चापस्य दण्डः)
समुद्धृतम्lifted up
समुद्धृतम्:
Karma (कर्म/Object—qualifier)
TypeAdjective
Rootसम्-उद्-हृ (धातु) → समुद्धृत (कृदन्त, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (raised/taken up)
हंस-युग्य-शतैःwith hundreds of swan-teams
हंस-युग्य-शतैः:
Karana (करण/Instrument/association)
TypeNoun
Rootहंस (प्रातिपदिक) + युग्य (प्रातिपदिक) + शत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया (3rd), बहुवचन; तत्पुरुष (हंसानां युग्यानि शतानि)
युक्तम्yoked, equipped
युक्तम्:
Karma (कर्म/Object—qualifier)
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु) → युक्त (कृदन्त, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (yoked/connected)
आरुरोहmounted
आरुरोह:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootआ-रुह् (धातु)
Formलिट् (Perfect); प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
कुमारिकाthe maiden
कुमारिका:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकुमारिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन