Shloka 114
विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day
Devanagari script
तस्याः पराक्रमोन्मेषैर्नृत्यन्त्योजयदायिभिः / शक्तयस्तुमुलं चक्रुः साधुवादैर्जगत्त्रयम्
Transliteration
tasyāḥ parākramonmeṣairnṛtyantyojayadāyibhiḥ / śaktayastumulaṃ cakruḥ sādhuvādairjagattrayam
Translation
ఆ దేవి పరాక్రమోన్మేషంతో, ఓజస్సు ప్రసాదించే శక్తులు నర్తించసాగాయి; ‘సాధు’ అనే జయధ్వనులతో త్రిలోకమంతా గర్జింపజేశాయి।
Word by Word
तस्याःof her
तस्याः:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/षष्ठी), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्
पराक्रम-उन्मेषैःby the flashes of valor
पराक्रम-उन्मेषैः:
करण (करणम्/Instrument)
TypeNoun
Rootपराक्रम (प्रातिपदिक) + उन्मेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/तृतीया), बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (पराक्रमस्य उन्मेषाः)
नृत्यन्तीdancing
नृत्यन्ती:
कर्ता (कर्तृ/Agent)
TypeVerb
Rootनृत् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्तः (शतृ/Present active participle), स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; परस्मैपदी-भावः
ओजयदायिभिःvigor-giving
ओजयदायिभिः:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootओजस् (प्रातिपदिक) + दायिन् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (ओजसः दायिनः = giving vigor); विशेषणम् (पराक्रमोन्मेषैः इत्यस्य)
शक्तयःthe powers (Śaktis)
शक्तयः:
कर्ता (कर्तृ/Subject)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/प्रथमा), बहुवचनम्
तुमुलम्tumultuous, loud
तुमुलम्:
कर्म (कर्म/Direct object complement)
TypeAdjective
Rootतुमुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/द्वितीया), एकवचनम्; विशेषणम् (साधुवादैः/चक्रुः इत्यत्र कर्म)
चक्रुःmade, caused
चक्रुः:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्
साधु-वादैःwith acclamations (cries of “well done”)
साधु-वादैः:
करण (करणम्/Instrument)
TypeNoun
Rootसाधु (अव्यय/प्रातिपदिक) + वाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; कर्मधारयः (साधवः वादाः = good praises)
जगत्-त्रयम्the three worlds
जगत्-त्रयम्:
कर्म (कर्म/Direct object)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक) + त्रय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; द्विगु-समासः (त्रीणि जगन्ति)