Shloka 4
मोहिनी-प्रादुर्भावः (Mohinī’s Manifestation) — Narrative Prelude to the Bhandāsura Cycle
Devanagari script
गङ्गाकूले हिमवतः पर्यन्ते प्रविवेश ह / सापि शङ्करमा राध्य चिरकालं मनस्विनी
Transliteration
gaṅgākūle himavataḥ paryante praviveśa ha / sāpi śaṅkaramā rādhya cirakālaṃ manasvinī
Translation
అతడు గంగాతీరమున, హిమవంతుని సరిహద్దు ప్రాంతమున ప్రవేశించెను. ఆ మనస్వినీ కూడా చిరకాలము శంకరుని ఆరాధించుచుండెను।
Word by Word
गङ्गा-कूलेon the bank of the Ganges
गङ्गा-कूले:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक) + कूल (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-तत्पुरुष (locative determinative); नपुंसकलिङ्ग (कूल), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
हिमवतःof Himavat (the Himalaya)
हिमवतः:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive relation)
TypeNoun
Rootहिमवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
पर्यन्तेat the edge/border
पर्यन्ते:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootपर्यन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
प्रविवेशentered
प्रविवेश:
क्रिया (Kriyā/Finite verb)
TypeVerb
Rootप्र-विश् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद; प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन
हindeed/then
ह:
सम्बोधन/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formनिपात (particle), कथन-प्रत्यय/स्मरणार्थक
साshe
सा:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (pronoun)
अपिalso
अपि:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (particle), समुच्चय/अपि-भाव
शङ्करम्Śaṅkara
शङ्करम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootशङ्कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आराध्यhaving worshipped/propitiated
आराध्य:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootआ-राध् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive); पूर्वकाले (having done)
चिर-कालम्for a long time
चिर-कालम्:
अत्यन्तसंयोग (Extent of time)
TypeNoun
Rootचिर (प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; काल-परिमाण (duration as object of extent)
मनस्विनीthe thoughtful/strong-minded (woman)
मनस्विनी:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeAdjective
Rootमनस्विन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण