Shloka 67
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
सुधामानो विरुद्धाश्च द्वावेव तु गणौ स्मृतौ / दीप्तिमन्तश्च ते सर्वे शतसंख्याश्च ते समाः
Transliteration
sudhāmāno viruddhāśca dvāveva tu gaṇau smṛtau / dīptimantaśca te sarve śatasaṃkhyāśca te samāḥ
Translation
సుధామానులు మరియు విరుద్ధులు—ఈ రెండు గణములే స్మృతిలో చెప్పబడినవి; వారు అందరూ దీప్తిమంతులు, సంఖ్యలో శత-శత సమానులు.
Word by Word
सुधामानःthe Sudhāmānas (a group/name)
सुधामानः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसुधामन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (नाम/गण-नाम)
विरुद्धाःopposed/hostile
विरुद्धाः:
Visheshana (विशेषण/qualifier)
TypeAdjective
Rootवि + रुध् (धातु) → विरुद्ध (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past participle, active sense), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; ‘opposed/hostile’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
द्वौtwo
द्वौ:
Visheshana (विशेषण/qualifier)
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन; संख्यावाचक विशेषण
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (particle)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
गणौtwo groups
गणौ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन
स्मृतौare remembered/mentioned
स्मृतौ:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन; ‘are remembered/are said’
दीप्तिमन्तःluminous
दीप्तिमन्तः:
Visheshana (विशेषण/qualifier)
TypeAdjective
Rootदीप्तिमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; -मत् प्रत्ययान्त
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
तेthey/those
ते:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (pronoun)
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (विशेषण/qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
शतसंख्याःnumbering a hundred
शतसंख्याः:
Visheshana (विशेषण/qualifier)
TypeAdjective
Rootशत + संख्या (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; तत्पुरुषः (शतस्य संख्या = ‘having the number of a hundred’)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
तेthey/those
ते:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (pronoun)
समाःequal/alike
समाः:
Visheshana (विशेषण/qualifier)
TypeAdjective
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; ‘equal/alike’