Shloka 179
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
एकार्मवे तदा ह्यो वै न शीघ्रस्तेन ता नराः / तस्मिन्युगसहस्रान्ते दिवसे ब्रह्मणो गते
Transliteration
ekārmave tadā hyo vai na śīghrastena tā narāḥ / tasminyugasahasrānte divase brahmaṇo gate
Translation
ఆ ఏకార్ణవంలో అప్పుడు శీఘ్రత ఏమాత్రం లేదు; అందుచేత ఆ మనుష్యులకూ చలనం లేదు. సహస్ర యుగాల అంత్యమున బ్రహ్ముని దినము గడిచినప్పుడు.
Word by Word
एकार्मवेin the ekārmava (state/period)
एकार्मवे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootएकार्मव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (locative), एकवचन
तदाthen
तदा:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (temporal adverb)
हिindeed/for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formहेतौ/निश्चये अव्यय (particle: for/indeed)
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक अव्यय (assertive particle)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/negator)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
शीघ्रःquick
शीघ्रः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशीघ्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (nominative), एकवचन; (implicit subject)
तेनby that/therefore
तेन:
Karana/Hetu (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (instrumental), एकवचन; कारणे ‘by that/therefore’
ताःthose
ताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (nominative), बहुवचन; ‘those’
नराःmen/people
नराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (nominative), बहुवचन; ताः इत्यस्य समानाधिकरणम् (intended: ते नराः)
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (locative), एकवचन
युगसहस्रान्तेat the end of a thousand yugas
युगसहस्रान्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुग-सहस्र-अन्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (locative), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (युगसहस्रस्य अन्तः)
दिवसेon the day
दिवसे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिवस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (locative), एकवचन
ब्रह्मणःof Brahmā
ब्रह्मणः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (genitive), एकवचन
गतेwhen (it) has passed
गते:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), सप्तमी (locative), एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; लोके ‘when (it) has passed’ (locative absolute)