Previous Verse
Next Verse

Shloka 143

Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada

ततस्तेषां प्रतापेन दह्यमाना वसुंधरा / साद्रिनद्यर्णवा पृथ्वी निस्नेहा समपद्यत

tatasteṣāṃ pratāpena dahyamānā vasuṃdharā / sādrinadyarṇavā pṛthvī nisnehā samapadyata

అప్పుడు వారి ప్రతాపంతో దహించబడుతున్న వసుంధర—పర్వతాలు, నదులు, సముద్రాలతో కూడిన ఈ భూమి—స్నేహరహితంగా, శుష్కంగా మారింది.

tataḥthen/thereupon
tataḥ:
Hetu (हेतु)/Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (indeclinable); तस्मात्/ततः = ‘thereupon/then’ (temporal/causal adverb)
teṣāmof them
teṣām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन (Plural), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (Masculine/Neuter) सर्वनाम
pratāpenaby (their) heat/splendour
pratāpena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootpratāpa (प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग (Masculine)
dahyamānābeing burnt
dahyamānā:
Karma (कर्म) (being acted upon)
TypeAdjective
Rootdah (धातु) + śānac (शानच्)
Formवर्तमानकाले कर्मणि कृदन्त (Present passive participle), स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
vasuṃdharāthe earth
vasuṃdharā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvasuṃdharā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
that (she)
:
Karta (कर्ता) (appositional)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular) सर्वनाम; विशेषणरूपेण
adri-nadī-arṇavā(with) mountains, rivers, and oceans
adri-nadī-arṇavā:
Karta (कर्ता) (qualifier)
TypeAdjective
Rootadri (प्रातिपदिक) + nadī (प्रातिपदिक) + arṇava (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्वसमास (copulative): ‘mountains, rivers, oceans’; स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular) (pṛthvī-viśeṣaṇa)
pṛthvīthe earth
pṛthvī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpṛthvī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
nisnehāwithout moisture/oil; dry
nisnehā:
Karta (कर्ता) (predicate adjective)
TypeAdjective
Rootnisneha (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
samapadyatabecame/turned into
samapadyata:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-√pad (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), आत्मनेपद