Shloka 114
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
आत्रेयः श्वाजितः प्रोक्तो मनुपुत्रानतः शृणु / उरुर्गुरुश्च गंभीरो बुद्धः शुद्धः शुचिः कृती
Transliteration
ātreyaḥ śvājitaḥ prokto manuputrānataḥ śṛṇu / ururguruśca gaṃbhīro buddhaḥ śuddhaḥ śuciḥ kṛtī
Translation
ఆత్రేయుడు ‘శ్వాజిత’ అని చెప్పబడెను; ఇప్పుడు మనువు కుమారుల క్రమాన్ని వినుము—ఉరు, గురు, గంభీర, బుద్ధ, శుద్ధ, శుచి, కృతీ।
Word by Word
आत्रेयःĀtreya
आत्रेयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआत्रेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ऋषिनाम
श्वाजितःŚvājita
श्वाजितः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootश्वाजित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (proper name)
प्रोक्तःis declared/said
प्रोक्तः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) — ‘has been said/declared’
मनुपुत्रsons of Manu
मनुपुत्र:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक) + पुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मनॊः पुत्राः)
अनतःreverent/bowed
अनतः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण—‘bowed/with reverence’ (used with मनुपुत्रान्)
शृणुlisten
शृणु:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
उरुःUru
उरुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootउरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (proper name)
गुरुःGuru
गुरुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (proper name)
चand
च:
Sambandha/Avyaya (सम्बन्ध/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
गंभीरःGambhīra
गंभीरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगंभीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (proper name)
बुद्धःBuddha
बुद्धः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबुध् (धातु) → बुद्ध (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (proper name)
शुद्धःŚuddha
शुद्धः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशुद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (proper name)
शुचिःŚuci
शुचिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशुचि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (proper name)
कृतीKṛtī
कृती:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकृतिन्/कृती (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (proper name)