Shloka 58
लोकज्ञान-वर्णन (Lokajñāna-varṇana) — Description of World-Knowledge / Cosmogonic Classification
Devanagari script
नरकिन्नररक्षांसि वयःपशुमृगोरगान् / अव्ययं च व्ययं चैव द्वयं स्थावरजङ्गमम्
Transliteration
narakinnararakṣāṃsi vayaḥpaśumṛgoragān / avyayaṃ ca vyayaṃ caiva dvayaṃ sthāvarajaṅgamam
Translation
నరులు, కిన్నరులు, రాక్షసులు, పక్షులు, పశువులు, మృగాలు, సర్పాలు—ఇవన్నీ సృష్టించాడు; అలాగే స్థావర-జంగమ రూపంలో అవ్యయము, వ్యయము అనే ద్వయాన్ని కూడా ఏర్పరచాడు.
Word by Word
nara-kinnara-rakṣāṃsimen, kinnaras, and rākṣasas
nara-kinnara-rakṣāṃsi:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक) + kinnara (प्रातिपदिक) + rakṣas (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Plural (बहुवचन); itaretara-dvandva (इतरेतर-द्वन्द्व)
vayaḥ-paśu-mṛga-oragānbirds, cattle, beasts, and serpents
vayaḥ-paśu-mṛga-oragān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvayas (प्रातिपदिक) + paśu (प्रातिपदिक) + mṛga (प्रातिपदिक) + oraga (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Plural (बहुवचन); itaretara-dvandva
avyayamthe imperishable
avyayam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootavyaya (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); used substantively
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक अव्यय)
vyayamthe perishable
vyayam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootvyaya (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); used substantively
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक अव्यय)
evaindeed/just
eva:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormParticle (निपात), emphasis
dvayamthe pair; the twofold (division)
dvayam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdvaya (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
sthāvara-jaṅgamam(as) immobile and mobile
sthāvara-jaṅgamam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsthāvara (प्रातिपदिक) + jaṅgama (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); dvandva used adjectivally qualifying ‘dvayam’