Shloka 38
लोकज्ञान-वर्णन (Lokajñāna-varṇana) — Description of World-Knowledge / Cosmogonic Classification
Devanagari script
तस्य क्रोधोद्भवो यो ऽसावग्निगर्भः सुदारुणः / स तान्सर्प्पान् सहोत्पन्नानाविवेश विषात्मकः
Transliteration
tasya krodhodbhavo yo 'sāvagnigarbhaḥ sudāruṇaḥ / sa tānsarppān sahotpannānāviveśa viṣātmakaḥ
Translation
అతని క్రోధం నుండి పుట్టిన అత్యంత దారుణమైన ‘అగ్నిగర్భ’ము, విషస్వరూపమై, సహజన్ములైన ఆ సర్పాలలో ప్రవేశించింది.
Word by Word
tasyaof him/of that
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
krodha-udbhavaḥanger-born (being)
krodha-udbhavaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootkrodha (प्रातिपदिक) + udbhava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष ‘born from anger’
yaḥwho
yaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; relative pronoun
asauthat (one)
asau:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootadas (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; distal demonstrative
agni-garbhaḥfire-embryo/fire-contained
agni-garbhaḥ:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeNoun
Rootagni (प्रातिपदिक) + garbha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष ‘having fire within/with fire as womb’
su-dāruṇaḥvery dreadful
su-dāruṇaḥ:
Karta (कर्ता/Adjectival complement)
TypeAdjective
Rootsu (अव्यय) + dāruṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपसर्गपूर्वक विशेषण ‘very terrible’
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
tānthose
tān:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
sarppānserpents
sarppān:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootsarpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
saha-utpannānborn together (with others)
saha-utpannān:
Karma (कर्म/Object qualifier)
TypeAdjective
Rootsaha (अव्यय) + utpanna (प्रातिपदिक/कृदन्ताधारित)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; अव्ययीभाव ‘born together/along with’ qualifying sarppān
āviveśaentered/penetrated
āviveśa:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootā+viś (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
viṣa-ātmakaḥpoison-natured
viṣa-ātmakaḥ:
Karta (कर्ता/Adjectival complement)
TypeAdjective
Rootviṣa (प्रातिपदिक) + ātmaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष ‘of poisonous nature’