Shloka 47
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
विशोकाः सत्त्वबहुला एकांतसुखिनः प्रजाः / ताश्शश्वत् कामचरिण्यो नित्यं मुदितमानसाः
Transliteration
viśokāḥ sattvabahulā ekāṃtasukhinaḥ prajāḥ / tāśśaśvat kāmacariṇyo nityaṃ muditamānasāḥ
Translation
ప్రజలు శోకరహితులు, సత్త్వగుణబహులులు, ఏకాంతసుఖినులు. వారు ఎల్లప్పుడూ ఇష్టానుసారంగా సంచరిస్తూ నిత్యం ఆనందమనస్సుతో ఉండిరి.
Word by Word
विशोकाःsorrowless
विशोकाः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + शोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; विशेषणम्
सत्त्व-बहुलाःabounding in goodness/strength
सत्त्व-बहुलाः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसत्त्व (प्रातिपदिक) + बहुल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सत्त्वेन बहुलाः)
एकान्त-सुखिनःenjoying solitary/undisturbed happiness
एकान्त-सुखिनः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएकान्त (प्रातिपदिक) + सुखिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (एकान्ते सुखिनः)
प्रजाःcreatures/people
प्रजाः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
ताःthose (they)
ताः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
शश्वत्always
शश्वत्:
सम्बन्ध (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootशश्वत् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), नित्यत्वार्थे
काम-चरिण्यःmoving as they wish, acting at will
काम-चरिण्यः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकाम (प्रातिपदिक) + चरिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (कामेन चरन्ति)
नित्यम्constantly
नित्यम्:
सम्बन्ध (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् क्रियाविशेषणरूपेण (adverbial accusative)
मुदित-मानसाःwith joyful minds
मुदित-मानसाः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमुदित (कृदन्त-प्रातिपदिक) + मानस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारयः (मुदितं मानसं येषाम्)