Shloka 186
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
ततो ऽन्यां मानसीं स्वां वै त्रेतामध्ये ऽसृजत्प्रजाः / आत्मनस्तु शरीरेभ्यस्तुल्याश्चैवात्मना तु ताः
Transliteration
tato 'nyāṃ mānasīṃ svāṃ vai tretāmadhye 'sṛjatprajāḥ / ātmanastu śarīrebhyastulyāścaivātmanā tu tāḥ
Translation
తర్వాత త్రేతాయుగ మధ్యలో ఆయన తనదైన మరో మానసిక ప్రజలను సృష్టించాడు; వారు ఆయన శరీరాల నుంచే ఉద్భవించి, స్వరూపంలోనూ ఆయనతో సమానులయ్యారు।
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
क्रम/हेतु (Discourse/sequence)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअपादान/क्रमवाचक-अव्यय (then/from that)
अन्याम्another
अन्याम्:
कर्म (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; प्रजाम् (अध्याहृत) इति विशेषण
मानसीम्mental, mind-born
मानसीम्:
कर्म (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootमानस (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण
स्वाम्his own
स्वाम्:
कर्म (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण
वैindeed
वै:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-निपात (emphatic particle)
त्रेतामध्येin the middle of the Tretā (age)
त्रेतामध्ये:
अधिकरण (अधिकरणम्/Locative)
TypeNoun
Rootत्रेता-मध्य (प्रातिपदिक; त्रेता + मध्य)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
असृजत्created, emitted
असृजत्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
प्रजाःcreatures, beings
प्रजाः:
कर्म (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन
आत्मनःof himself
आत्मनः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
तुbut/indeed
तु:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वयार्थक-निपात (contrastive particle)
शरीरेभ्यःfrom (his) bodies
शरीरेभ्यः:
अपादान (अपादानम्/Ablative)
TypeNoun
Rootशरीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), बहुवचन
तुल्याःequal, similar
तुल्याः:
कर्ता (Subject complement)
TypeAdjective
Rootतुल्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; ताः इति विशेषण
चand
च:
समुच्चय (Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (emphatic particle)
आत्मनाby himself / with himself
आत्मना:
करण (Instrument/standard of comparison)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
तुindeed
तु:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
ताःthose (fem.)
ताः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन