Shloka 138
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
अथास्य तु युगबलाद्गाम्यारण्याश्चतुर्द्दश / फलैर्गृह्णंति पुष्पैश्च तथा मूलैश्च ताः पुनः
Transliteration
athāsya tu yugabalādgāmyāraṇyāścaturddaśa / phalairgṛhṇaṃti puṣpaiśca tathā mūlaiśca tāḥ punaḥ
Translation
తరువాత ఆ యుగబలమువల్ల గ్రామ్యములు మరియు ఆరణ్యములు అయిన పద్నాలుగు (ఔషధి జాతులు) మళ్లీ ఫలములతో, పుష్పములతో, అలాగే మూలములతో గ్రహింపబడినవి.
Word by Word
अथthen
अथ:
Avyaya (निपातार्थ)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)
अस्यof this/of him
अस्य:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम्/अदस्-प्रत्ययान्त ‘अस्य’ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
तुbut/indeed
तु:
Avyaya (निपातार्थ)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
युगबलात्from the strength of the yuga
युगबलात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootयुग + बल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे पञ्चमी एकवचन; तत्पुरुष (युगस्य बलम्) — ‘from the power of the age’
गाम्यdomestic/village (plants)
गाम्य:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootगाम्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचन; विशेषण (आरण्याः इत्यनेन सह द्वन्द्वे)
आरण्याःforest (plants)
आरण्याः:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootआरण्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा बहुवचन; विशेषण
चतुर्दशfourteen
चतुर्दश:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण/संख्या)
TypeAdjective
Rootचतुर्दशन् (संख्याप्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक; प्रथमा बहुवचन-प्रयोगे अव्ययवत्/अविकारी; द्विगु-समास (चत्वारि + दश) = fourteen
फलैःwith fruits
फलैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया बहुवचन; करण
गृह्णन्तिtake/collect
गृह्णन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√ग्रह् (धातु)
Formलट्-लकार; प्रथमपुरुष बहुवचन; परस्मैपद
पुष्पैःwith flowers
पुष्पैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootपुष्प (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया बहुवचन; करण
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
तथाlikewise
तथा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/समुच्चयार्थे (likewise)
मूलैःwith roots
मूलैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया बहुवचन; करण
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
ताःthem (those plants)
ताः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया बहुवचन; कर्म (refers to oṣadhyaḥ)
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरावृत्ति/पुनः-कालवाचक (again)