Previous Verse
Next Verse

Shloka 129

Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala

Earth after Pralaya

ततः पुनरभूत्तासां रागो लोभस्तु सर्वदा / अवश्यभाविनार्थेन त्रेतायुगवशेन च

tataḥ punarabhūttāsāṃ rāgo lobhastu sarvadā / avaśyabhāvinārthena tretāyugavaśena ca

అప్పుడు వారిలో మళ్లీ ఎల్లప్పుడూ రాగము, లోభము ఉద్భవించాయి; అవశ్యంగా సంభవించే కారణముచేతను, త్రేతాయుగ ప్రభావముచేతను.

tataḥthen, thereafter
tataḥ:
Adhikaraṇa (अधिकरण) / temporal setting
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
FormAvyaya (अव्यय), adverb (क्रियाविशेषण) of sequence; ‘thereafter’
punaragain
punar:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunar (अव्यय-प्रातिपदिक)
FormAvyaya (अव्यय), adverb (क्रियाविशेषण); ‘again’
abhūtarose, came to be
abhūt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (भू धातु)
FormLuṅ (लुङ्, aorist), Parasmaipada (परस्मैपद), Prathama-puruṣa (प्रथमपुरुष), Eka-vacana (एकवचन)
tāsāmof those (women/beings)
tāsām:
Sambandha (सम्बन्ध) / Genitive relation
TypeNoun
Roottad (तद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (स्त्रीलिङ्ग), Ṣaṣṭhī vibhakti (षष्ठी/Genitive), Bahu-vacana (बहुवचन)
rāgaḥpassion, attachment
rāgaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāga (राग प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā vibhakti (प्रथमा/Nominative), Eka-vacana (एकवचन)
lobhaḥgreed
lobhaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootlobha (लोभ प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā vibhakti (प्रथमा/Nominative), Eka-vacana (एकवचन)
tuindeed, but
tu:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), particle (निपात) marking contrast/emphasis
sarvadāalways
sarvadā:
Adhikaraṇa (अधिकरण) / temporal
TypeIndeclinable
Rootsarvadā (अव्यय-प्रातिपदिक)
FormAvyaya (अव्यय), adverb (कालवाचक क्रियाविशेषण)
avaśya-bhāvināby the inevitable (coming-to-be)
avaśya-bhāvinā:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootavaśya (अव्यय/विशेषण-प्रातिपदिक) + bhāvin (भाविन् प्रातिपदिक)
FormKarmadhāraya (कर्मधारय) compound; Puṃliṅga/napuṃsaka? here as adjective agreeing with ‘arthena’; Tṛtīyā vibhakti (तृतीया/Instrumental), Eka-vacana (एकवचन)
arthenaby reason/cause
arthena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootartha (अर्थ प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Tṛtīyā vibhakti (तृतीया/Instrumental), Eka-vacana (एकवचन)
tretā-yuga-vaśenadue to the influence of the Tretā age
tretā-yuga-vaśena:
Karaṇa (करण) / causal instrument
TypeNoun
Roottretā (त्रेता प्रातिपदिक) + yuga (युग प्रातिपदिक) + vaśa (वश प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (तत्पुरुष) compound (yugasya vaśaḥ → yuga-vaśa; tretāyāḥ yuga-vaśaḥ → tretā-yuga-vaśa); Puṃliṅga, Tṛtīyā vibhakti (Instrumental), Eka-vacana
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), conjunction (समुच्चयबोधक)