Shloka 107
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
परमार्द्धार्द्धमायामं प्रागुदक्प्लवनं पुरम् / छिन्नकर्णविकर्णं च व्यजनाकृतिसंस्थितम्
Transliteration
paramārddhārddhamāyāmaṃ prāgudakplavanaṃ puram / chinnakarṇavikarṇaṃ ca vyajanākṛtisaṃsthitam
Translation
ఆ పురమునకు ఆయామము పరమార్ధార్ధ సమానముగా ఉండవలెను; అది తూర్పు మరియు ఉత్తర దిశలవైపు వాలుదల కలిగి ఉండవలెను. దాని కొమ్ములు (కోణాలు) కొన్నిచోట్ల కత్తిరింపబడి, కొన్నిచోట్ల విస్తరించి, వ్యజనాకృతిగా స్థితి చెందవలెను.
Word by Word
parama-arddha-arddha-āyāmam(having) a length of ‘parama-arddha-arddha’
parama-arddha-arddha-āyāmam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootparama (प्रातिपदिक) + arddha (प्रातिपदिक) + arddha (प्रातिपदिक) + āyāma (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (length of supreme half-and-half measure; i.e., 1.5?)
prāk-udak-plavanamsloping toward the east and north
prāk-udak-plavanam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootprāk (अव्यय) + udak (प्रातिपदिक) + plavana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुषः (prāg-udak = east-north/eastward-northward; plavana = sloping)
purama city/fort
puram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpura (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
chinna-karṇa-vikarṇamwith cut/irregular ‘ears’ (projections)
chinna-karṇa-vikarṇam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootchinna (कृदन्त; √chid धातु) + karṇa (प्रातिपदिक) + vikarṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; द्वन्द्वः (with ‘cut ears’ and ‘irregular ears’—architectural projections)
caand
ca:
Avyaya (अव्यय-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
vyajana-ākṛti-saṃsthitamarranged in the shape of a fan
vyajana-ākṛti-saṃsthitam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvyajana (प्रातिपदिक) + ākṛti (प्रातिपदिक) + saṃsthita (कृदन्त; √sthā धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुषः (vyajanākṛtyā saṃsthitam)