Shloka 38
Lokakalpanā / The Ordering of the Worlds
Cosmogony and Earth’s Retrieval
Devanagari script
अहङ्कृता अहंमाना अष्टाविंशद्द्विधात्मिकाः / एकादशन्द्रियविधा नवधात्मादयस्तथा
Transliteration
ahaṅkṛtā ahaṃmānā aṣṭāviṃśaddvidhātmikāḥ / ekādaśandriyavidhā navadhātmādayastathā
Translation
వారు అహంకారముతో ఏర్పడినవారు, ‘నేను’ అనే మానముగలవారు, ఇరవై ఎనిమిది విధాల ద్వివిధ స్వరూపములు; పదకొండు ఇంద్రియభేదములు, అలాగే తొమ్మిది విధాల ఆత్మాది కూడా.
Word by Word
ahaṅkṛtāḥegoistic
ahaṅkṛtāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootahaṅkṛta (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural; bahuvrīhi-like adjectival usage ‘having ego-made-ness’ (lexicalized)
ahaṃ-mānāḥself-conceited
ahaṃ-mānāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootaham (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + māna (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural; समासः तत्पुरुषः (ahaṃ-māna = self-conceit)
aṣṭāviṃśat-dvidhātmikāḥtwenty-eightfold, of twofold nature
aṣṭāviṃśat-dvidhātmikāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootaṣṭāviṃśat (संख्या-प्रातिपदिक) + dvidhā (अव्यय/प्रातिपदिक) + ātmika (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural; समासः तत्पुरुषः (aṣṭāviṃśat-prakārāḥ, dvidhā-ātmikāḥ = of twenty-eight, twofold in nature)
ekādaśa-indriya-vidhāḥof the eleven-sense type
ekādaśa-indriya-vidhāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootekādaśa (संख्या-प्रातिपदिक) + indriya (प्रातिपदिक) + vidha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural; समासः तत्पुरुषः (ekādaśa indriyāṇi yeṣāṃ/ekādaśa-indriya-vidhāḥ = of the type of eleven senses)
navadhā-ātmādayaḥthe ninefold self etc.
navadhā-ātmādayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnavadhā (अव्यय) + ātman (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural; समासः तत्पुरुषः (navadhā-ātma-ādayaḥ = the self etc. in ninefold division)
tathālikewise
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण) ‘thus/likewise’