Shloka 35
Lokakalpanā / The Ordering of the Worlds
Cosmogony and Earth’s Retrieval
Devanagari script
मुख्यसर्गे तदोद्भूतं दृष्ट्वा ब्रह्मात्मसंभवः / अप्रती तमनाः सोथ तदोत्पत्तिममन्यत
Transliteration
mukhyasarge tadodbhūtaṃ dṛṣṭvā brahmātmasaṃbhavaḥ / apratī tamanāḥ sotha tadotpattimamanyata
Translation
ముఖ్యసర్గంలో అప్పుడు ఉద్భవించినదాన్ని చూచి, ఆత్మసంభవుడైన బ్రహ్మకు మనస్సు తృప్తి చెందలేదు; అప్పుడు అతడు ఆ ఉత్పత్తిని అనుచితమని భావించాడు।
Word by Word
मुख्यसर्गेin the primary creation
मुख्यसर्गे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमुख्य + सर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; अधिकरण (locative)
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; (उद्भूतम् इति पदस्य कर्म)
उद्भूतम्arisen/produced
उद्भूतम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउद् + भू (धातु) → उद्भूत (कृदन्त-क्त)
Formक्त-कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) → दृष्ट्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकाल (having seen)
ब्रह्मात्मसंभवःBrahmā, born of the Self
ब्रह्मात्मसंभवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् + आत्मन् + सम्भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृपद
अप्रतीunaware
अप्रती:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + प्रती (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (unaware/not understanding)
तमनाःdark-minded
तमनाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतमस् + मनस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (dark-minded)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भ (particle: then)
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; (उत्पत्तिम् इति पदस्य विशेषण)
उत्पत्तिम्origin/production
उत्पत्तिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootउत्पत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अमन्यतthought/considered
अमन्यत:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootमन् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद