Shloka 21
Lokakalpanā / The Ordering of the Worlds
Cosmogony and Earth’s Retrieval
Devanagari script
सत्यधर्ममयः श्रीमान् कर्मविक्रमसत्कृतः / प्रायश्चित्तनखो घोरः पशुजानुर्महामखः
Transliteration
satyadharmamayaḥ śrīmān karmavikramasatkṛtaḥ / prāyaścittanakho ghoraḥ paśujānurmahāmakhaḥ
Translation
ఆయన సత్యధర్మమయుడైన శ్రీమంతుడు, కర్మవిక్రమంతో సత్కృతుడు. ప్రాయశ్చిత్తమే ఆయన నఖాలు, ఆయన ఘోరుడు; పశువులే ఆయన మోకాళ్లు—ఆయన మహామఖస్వరూపుడు.
Word by Word
सत्य-धर्म-मयःfilled with truth and dharma
सत्य-धर्म-मयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootसत्य (प्रातिपदिक) + धर्म (प्रातिपदिक) + मय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः (सत्यधर्मेण मयः)
श्रीमान्splendid; possessing prosperity
श्रीमान्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootश्रीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कर्म-विक्रम-सत्कृतःhonoured for prowess in rites/actions
कर्म-विक्रम-सत्कृतः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक) + विक्रम (प्रातिपदिक) + सत् (प्रातिपदिक) + कृत (कृ धातु + क्त, कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः (कर्मविक्रमैः सत्कृतः = सम्यक् पूजितः)
प्रायश्चित्त-नखःhaving expiation as (his) nails (metaph.)
प्रायश्चित्त-नखः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootप्रायश्चित्त (प्रातिपदिक) + नख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (प्रायश्चित्तस्य नखः)
घोरःterrible; formidable
घोरः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पशु-जानुःhaving ‘animals’ as knees (metaph.)
पशु-जानुः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक) + जानु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः (पशूनां जानुः/पशु-जानुः)
महामखःthe great sacrifice
महामखः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + मख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (महान् मखः)