Shloka 130
Lokakalpanā / The Ordering of the Worlds
Cosmogony and Earth’s Retrieval
Devanagari script
निर्दग्धेषु च लोकेषु तदा सूर्यैस्तु सप्तभिः / वृष्ट्या क्षितौ प्लावितायां विजनेष्वर्णवेषु वा
Transliteration
nirdagdheṣu ca lokeṣu tadā sūryaistu saptabhiḥ / vṛṣṭyā kṣitau plāvitāyāṃ vijaneṣvarṇaveṣu vā
Translation
ఏడు సూర్యులు లోకాలను దహించినప్పుడు లోకాలు భస్మమవుతాయి; వర్షంతో భూమి ముంపునకు గురై, జనశూన్య సముద్రాలవలె అవుతుంది।
Word by Word
निर्दग्धेषुwhen (they are) completely burnt
निर्दग्धेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeAdjective
Rootनिर्-√दह् (धातु)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त)
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
लोकेषुin the worlds
लोकेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
तदाthen
तदा:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Time)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
सूर्यैःby suns
सूर्यैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
तुindeed/but
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
सप्तभिःby seven
सप्तभिः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसप्तन् (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; संख्याविशेषण (सूर्यैः)
वृष्ट्याby rain
वृष्ट्या:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootवृष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
क्षितौon the earth
क्षितौ:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootक्षिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
प्लावितायाम्when (it is) flooded
प्लावितायाम्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative absolute-like)
TypeAdjective
Rootप्लावित (कृदन्त, √प्लु/√प्लाव्)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त)
विजनेषुin desolate places
विजनेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootविजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
अर्णवेषुin oceans
अर्णवेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootअर्णव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
वाor
वा:
सम्बन्ध (Alternative)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle)