Shloka 8
Cākṣuṣa–Vaivasvata Manvantara Transition, Deva-Gaṇa Taxonomy, and Loka-Triad Etymology
Bhūr–Antarikṣa–Dyu
Devanagari script
सघवन्तश्चते सर्वे शृङ्गिणो वज्रपाणयः / सर्वैः क्रतुशतेनेष्टं पृथक्छतगुणेन तु
Transliteration
saghavantaścate sarve śṛṅgiṇo vajrapāṇayaḥ / sarvaiḥ kratuśateneṣṭaṃ pṛthakchataguṇena tu
Translation
వారు అందరూ సఘవంతులు, శృంగధారులు, వజ్రపాణులు. అందరూ వంద క్రతువుల యజ్ఞాలు నిర్వహించారు; ప్రతి ఒక్కరూ శతగుణ ఫలంతో ప్రత్యేకంగా ఇష్టి చేశారు.
Word by Word
सघवन्तः(unclear epithet)
सघवन्तः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootसघवत्/सघवन् (प्रातिपदिक; पाठभेद/दुर्लभ)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (अर्थः अनिश्चितः—पाठदोष/दुर्लभशब्द)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
तेthey/those
ते:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
सर्वेall
सर्वे:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
शृङ्गिणःhorned
शृङ्गिणः:
Vidheyavisheshana (विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Rootशृङ्गिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
वज्रपाणयःthunderbolt-handed
वज्रपाणयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक) + पाणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहिः (‘having a thunderbolt in hand’)
सर्वैःby all (of them)
सर्वैः:
Karana (करण/Instrument/Agentive means)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
क्रतुशतेनwith a hundred sacrifices
क्रतुशतेन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक) + शत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (‘of sacrifices’ + ‘hundred’)
इष्टम्(sacrifice) performed
इष्टम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootयज् (धातु) → इष्ट (कृदन्त/भूतकृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; भूतकृदन्त; कर्मणि प्रयोगे ‘performed’
पृथक्separately, each
पृथक्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपृथक् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb: separately)
शतगुणेनby a hundredfold measure
शतगुणेन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; तत्पुरुष (‘hundredfold’)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक निपात (particle: but/indeed)