Shloka 82
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
ऋषय ऊचुः चाक्षुषः कस्य दायादः संभूतः सक्य वान्वये / तस्यान्ववाये ये ऽप्यन्येतान्नो ब्रूहि यथातथम्
Transliteration
ṛṣaya ūcuḥ cākṣuṣaḥ kasya dāyādaḥ saṃbhūtaḥ sakya vānvaye / tasyānvavāye ye 'pyanyetānno brūhi yathātatham
Translation
ఋషులు అన్నారు—చాక్షుషుడు ఎవరి వారసుడిగా జన్మించాడు, మరియు ఏ వంశంలో ఉన్నాడు? అతని వంశంలో ఉన్న ఇతరులనూ మాకు యథాతథంగా చెప్పండి.
Word by Word
ऋषयःthe sages
ऋषयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन
चाक्षुषःCākṣuṣa
चाक्षुषः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootचाक्षुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कस्यof whom/whose
कस्य:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; प्रश्नवाचक (interrogative)
दायादःheir/descendant
दायादः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootदायाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सम्भूतःborn/arisen
सम्भूतः:
Karta (कर्ता/Subject-complement)
TypeAdjective
Rootसम्-भू (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त (PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘उत्पन्नः’
सक्यःpossible/able (reading sakya/śakya)
सक्यः:
Visheshana (विशेषण/qualifier)
TypeAdjective
Rootसक्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; पाठान्तर/रूपान्तर सम्भव: शक्यः (possible)
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक अव्यय (or)
अन्वयेin the lineage
अन्वये:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootअन्वय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
तस्यof him/of that
तस्य:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
अन्ववायेin the succession/line of descent
अन्ववाये:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootअन्ववाय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘वंशक्रमे/परम्परायाम्’
येwho/which
ये:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धवाचक (relative pronoun)
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक अव्यय (also/even)
अन्येother
अन्ये:
Visheshana (विशेषण/qualifier)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘ये’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
तान्them
तान्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
नःto us
नः:
Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-एकवचन बहुवचनार्थे (genitive/dative enclitic ‘to us/for us’); here दत्त-सम्प्रदानार्थे
ब्रूहिtell (you)
ब्रूहि:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलोट् (Imperative/लोट्), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन
यथाas
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारार्थ (as/how)
तथम्so/accordingly
तथम्:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारार्थ (so/accordingly); ‘यथा’ इत्यस्य प्रत्युत्तरम्