Shloka 24
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
स्वायंभुवे न विस्तारो ज्ञेयः स्वारोचिषस्य च / न शक्यो विस्तरस्तस्य वक्तुं वर्षशतैरपि
Transliteration
svāyaṃbhuve na vistāro jñeyaḥ svārociṣasya ca / na śakyo vistarastasya vaktuṃ varṣaśatairapi
Translation
స్వాయంభువ మరియు స్వారోచిష మన్వంతరాల విస్తారం తెలిసికొనడం కష్టం; దాని విస్తృత వర్ణన వందేళ్లలోనూ చెప్పలేం.
Word by Word
स्वायंभुवेin (the manvantara of) Svāyambhuva
स्वायंभुवे:
अधिकरण (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootस्वायंभुव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; Locative singular
नnot
न:
निषेध
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation)
विस्तारःdetail/expansion
विस्तारः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootविस्तार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; Nominative singular
ज्ञेयःis to be known (as)
ज्ञेयः:
विधेय (predicate adjective)
TypeAdjective
Rootज्ञा (धातु) → ज्ञेय (कृदन्त)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/future passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘to be known’
स्वारोचिषस्यof Svārociṣa
स्वारोचिषस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootस्वारोचिष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; Genitive singular
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
नnot
न:
निषेध
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation)
शक्यःpossible
शक्यः:
विधेय (predicate adjective)
TypeAdjective
Rootशक् (धातु) → शक्य (कृदन्त)
Formयत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (potential/passive adjective), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘possible’
विस्तरःdetailed account
विस्तरः:
कर्ता (subject of ‘शक्यः’)
TypeNoun
Rootविस्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; Nominative singular
तस्यof that (manvantara)
तस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th), एकवचन; Genitive singular
वक्तुम्to tell
वक्तुम्:
प्रयोजन (purpose/complement of ‘शक्यः’)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) → वक्तुम् (कृदन्त)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), ‘to speak/tell’
वर्षशतैःby hundreds of years
वर्षशतैः:
करण (instrument/means; ‘even with hundreds of years’)
TypeNoun
Rootवर्ष + शत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; Instrumental plural
अपिeven
अपि:
अवधारण/सम्भावना (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/अपि-अव्यय (particle: even/also)