Shloka 196
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
मन्वन्तरेष्वतीतेषु विषमासीद्वसुन्धरा / स्वभावेना भवत्तस्याः समानि विषमाणि च
Transliteration
manvantareṣvatīteṣu viṣamāsīdvasundharā / svabhāvenā bhavattasyāḥ samāni viṣamāṇi ca
Translation
గత మన్వంతరాల్లో వసుంధర అసమంగా ఉండేది; ఆమె స్వభావం వల్ల కొన్ని చోట్ల సమం, కొన్ని చోట్ల అసమం ఏర్పడ్డాయి.
Word by Word
मन्वन्तरेषुin (past) manvantaras
मन्वन्तरेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमन्वन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (locative/7th), बहुवचन
अतीतेषुhaving passed
अतीतेषु:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअति-√इ (धातु) + क्त (क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; मन्वन्तरेषु इति विशेषणम्
विषमाuneven
विषमा:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविषम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वसुन्धरा-विशेषणम्
आसीत्was
आसीत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलङ् (imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
वसुन्धराthe Earth
वसुन्धरा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवसुन्धरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्वभावेनby (its) nature
स्वभावेन:
Karaṇa/Hetu (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootस्वभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
अभवत्became/was
अभवत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलङ् (imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तस्याःof her/of it (Earth)
तस्याः:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (genitive), एकवचन
समानिlevel parts
समानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
विषमाणिuneven parts
विषमाणि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविषम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)