Shloka 173
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
आशीर्वादैः प्रबोध्यन्ते सूतमागधबन्दिभिः / तं दृष्ट्वा परमप्रीताः प्रजा ऊचुर्महर्षयः
Transliteration
āśīrvādaiḥ prabodhyante sūtamāgadhabandibhiḥ / taṃ dṛṣṭvā paramaprītāḥ prajā ūcurmaharṣayaḥ
Translation
సూతులు, మాగధులు, బందులు ఆశీర్వచనాలతో అతనిని ప్రబోధించారు. అతనిని చూచి పరమానందించిన ప్రజలు, మహర్షులు ఇలా అన్నారు.
Word by Word
आशीर्वादैःwith blessings
आशीर्वादैः:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootआशीर्वाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/Instrumental), बहुवचन
प्रबोध्यन्तेare awakened/roused
प्रबोध्यन्ते:
कर्म (Object; passive subject)
TypeVerb
Rootप्र-बुध् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), कर्मणि-प्रयोग (Passive), प्रथम-पुरुष, बहुवचन
सूतbards (sūtas)
सूत:
विशेष्य (Head within compound)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (समासपूर्वपद)
मागधMagadhan bards
मागध:
विशेष्य (Head within compound)
TypeNoun
Rootमागध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (समासपूर्वपद)
बन्दिभिःby sūtas, māgadhas, and bandins (panegyrists)
बन्दिभिः:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootबन्दि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/Instrumental), बहुवचन; द्वन्द्वसमासः: सूत + मागध + बन्दि (समाहार/इतरेतर)
तम्him
तम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having seen’
परमsupremely
परम:
विशेषण (Qualifier within compound)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/अव्ययीभाववत्? (समासपूर्वपद-विशेषण), प्रथमा, एकवचन (समासपूर्वपद)
प्रीताःvery pleased
प्रीताः:
कर्ता (Subject)
TypeAdjective
Rootप्रीत (प्रातिपदिक; कृदन्त from प्री ‘to please’)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारयसमासः: परम + प्रीत (अत्यन्तप्रीताः)
प्रजाःthe people
प्रजाः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन
महर्षयःthe great sages
महर्षयः:
कर्ता (Apposition to subject)
TypeNoun
Rootमहर्षि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन