Shloka 125
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
यश्चैवं श्रावयेन्मर्त्यः पृथोर्वैन्यस्य संभवम् / ब्राह्मणेभ्यो नमस्कृत्य न स शोचेत्कृताकृतम्
Transliteration
yaścaivaṃ śrāvayenmartyaḥ pṛthorvainyasya saṃbhavam / brāhmaṇebhyo namaskṛtya na sa śocetkṛtākṛtam
Translation
బ్రాహ్మణులకు నమస్కరించి ఈ విధంగా పృథు వైన్యుని జన్మకథను వినిపించే మానవుడు చేసినది–చేయనిదని శోకించడు।
Word by Word
yaḥwho
yaḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootyad (यद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
evamthus
evam:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: thus)
śrāvayetshould cause to be heard / recite to others
śrāvayet:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootśru (श्रु धातु) + ṇic (णिच्)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; णिच्-प्रयोजक (causative: ‘should cause to hear/recite’)
martyaḥa mortal
martyaḥ:
Karta (कर्ता/apposition to yaḥ)
TypeNoun
Rootmartya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
pṛthoḥof Pṛthu
pṛthoḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/genitive)
TypeNoun
Rootpṛthu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन
vainyasyaof Vainya
vainyasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootvainya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन
saṃbhavamorigin/birth
saṃbhavam:
Karma (कर्म/object of śrāvayet)
TypeNoun
Rootsaṃbhava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
brāhmaṇebhyaḥto Brahmins
brāhmaṇebhyaḥ:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootbrāhmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी/पञ्चमी (Dative/Ablative), बहुवचन; अत्र चतुर्थी (to Brahmins)
namaskṛtyahaving saluted
namaskṛtya:
Purvakala (पूर्वकाल/gerundial)
TypeIndeclinable
Rootnamas + kṛ (कृ धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययीभावरूप कृदन्त (absolutive/gerund), ‘having saluted’
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध/negation marker)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता/subject of śocet)
TypeNoun
Roottad (तद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
śocetwould grieve
śocet:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootśuc (शुच् धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; ‘should grieve’ (with negation: will not grieve)
kṛta-akṛtam(over) what is done and not done
kṛta-akṛtam:
Karma (कर्म/object of śocet)
TypeNoun
Rootkṛta (कृ धातु + क्त) + akṛta (अकृत प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास (itaretara), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; ‘done and not-done (deeds)’