Shloka 121
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
यस्मिंश्च कारणे पाणिर्वनस्य मथितः पुरा / कुद्धैर्महर्षिभिः पूर्वैः कारणं ब्रूहि तद्धि नः
Transliteration
yasmiṃśca kāraṇe pāṇirvanasya mathitaḥ purā / kuddhairmaharṣibhiḥ pūrvaiḥ kāraṇaṃ brūhi taddhi naḥ
Translation
పూర్వకాలంలో క్రోధించిన మహర్షులు అరణ్యాన్ని మథించి సారం పొందినది ఏ కారణంతోనో, ఆ కారణాన్ని మాకు చెప్పుము.
Word by Word
yasminin which
yasmin:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (अधिकरण) एकवचन (Locative singular)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
kāraṇein the cause/reason
kāraṇe:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkāraṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (अधिकरण) एकवचन (Locative singular)
pāṇiḥthe hand
pāṇiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpāṇi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (कर्ता) एकवचन (Nominative singular)
vanasyaof the forest
vanasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootvana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; षष्ठी (सम्बन्ध) एकवचन (Genitive singular)
mathitaḥwas churned/rubbed
mathitaḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√math (धातु)
Formभूतकृदन्त; क्त-प्रत्यय (past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; कर्मणि प्रयोगार्थ (PPP: 'was churned/was rubbed')
purāformerly
purā:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootpurā (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (formerly)
kuddhaiḥby the angry
kuddhaiḥ:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootkuddha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया (करण) बहुवचन (Instrumental plural); विशेषण (qualifying maharṣibhiḥ); 'angry'
maharṣibhiḥby the great sages
maharṣibhiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootmahā-ṛṣi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया (करण) बहुवचन (Instrumental plural); कर्मधारयः (mahāntaḥ ṛṣayaḥ)
pūrvaiḥby the former/ancient
pūrvaiḥ:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootpūrva (प्रातिपदik)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया (करण) बहुवचन (Instrumental plural); विशेषण (qualifying maharṣibhiḥ)
kāraṇamthe reason/cause
kāraṇam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkāraṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (कर्म) एकवचन (Accusative singular)
brūhitell
brūhi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√brū (धातु)
Formलोट् (Imperative); मध्यमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
tatthat
tat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (कर्म) एकवचन (Accusative singular)
hiindeed, for
hi:
Prayojaka-nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थ/निश्चयार्थ निपात (particle: 'indeed/for')
naḥto us
naḥ:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी बहुवचन-एकादेश (Dative enclitic: 'to us')