Shloka 83
व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages
Devanagari script
इति संख्या प्रसंख्याता शाखाभेदास्तथैव तु / कर्तारशचैव शाखानां भेदहेतूंस्तथैव च
Transliteration
iti saṃkhyā prasaṃkhyātā śākhābhedāstathaiva tu / kartāraśacaiva śākhānāṃ bhedahetūṃstathaiva ca
Translation
ఇలా శాఖాభేదాల సంఖ్యను లెక్కించి చెప్పబడింది; అలాగే ఆ శాఖల కర్తలు మరియు భేదాలకు కారణాలూ కూడా వివరించబడ్డాయి।
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यर्थे (quotative particle)
संख्याthe enumeration/number
संख्या:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootसंख्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
प्रसंख्याताhas been fully enumerated
प्रसंख्याता:
Karta (कर्ता/subject complement)
TypeVerb
Rootप्र-सम्-ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (संख्या) इति पदस्य विशेषणरूपेण
शाखा-भेदाःdivisions of branches (recensions)
शाखा-भेदाः:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootशाखा (प्रातिपदिक) + भेद (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative: शाखानां भेदाः); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तथाlikewise
तथा:
Avyaya (अव्यय/qualifier)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb of manner)
एवindeed
एव:
Avyaya (अव्यय/emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic particle)
तुand/but
तु:
Avyaya (अव्यय/discourse)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अन्वय (adversative/continuative particle)
कर्तारःthe doers/agents
कर्तारः:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootकर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
चand
च:
Avyaya (अव्यय/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
एवindeed
एव:
Avyaya (अव्यय/emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis)
शाखानाम्of the branches (recensions)
शाखानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/genitive)
TypeNoun
Rootशाखा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
भेद-हेतून्causes of division
भेद-हेतून्:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootभेद (प्रातिपदिक) + हेतु (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (भेदस्य हेतवः); पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
तथाlikewise
तथा:
Avyaya (अव्यय/qualifier)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक
एवindeed
एव:
Avyaya (अव्यय/emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
चand
च:
Avyaya (अव्यय/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय