Shloka 3
व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages
Devanagari script
प्रोवाच संहितास्तिस्रः शाको वैणो रथीतरः / निरुक्तं च पुनश्चक्रे चतुर्थं द्विजसत्तमः
Transliteration
provāca saṃhitāstisraḥ śāko vaiṇo rathītaraḥ / niruktaṃ ca punaścakre caturthaṃ dvijasattamaḥ
Translation
ద్విజశ్రేష్ఠుడైన శాక వైణ రథీతరుడు మూడు సంహితలను ఉపదేశించాడు; తరువాత నాలుగవదిగా నిరుక్తాన్ని మళ్లీ రచించాడు.
Word by Word
प्रोवाचsaid / proclaimed
प्रोवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
संहिताःcollections (saṃhitās)
संहिताः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसंहिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), द्वितीया (accusative), बहुवचन (plural)
तिस्रःthree
तिस्रः:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootत्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (accusative), बहुवचन; संख्याविशेषण (numeral adjective)
शाकःŚāka (name)
शाकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशाक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (nominative), एकवचन
वैणःVaiṇa (descendant of Vena)
वैणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवैण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; गोत्र/वंश-सम्बन्धी (patronymic)
रथीतरःRathītara (name)
रथीतरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरथीतर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
निरुक्तम्Nirukta (etymological explanation)
निरुक्तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनिरुक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया (accusative), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
पुनःagain
पुनः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formकाल/पुनरावृत्ति-वाचक अव्यय (adverb: again)
चक्रेmade / composed
चक्रे:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
चतुर्थम्the fourth
चतुर्थम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootचतुर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रमवाचक विशेषण (ordinal adjective)
द्विजसत्तमःthe best of the twice-born (Brahmin)
द्विजसत्तमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (among dvijas, the best)