Shloka 195
व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages
Devanagari script
त्रयी वार्त्ता दण्डनीतिर्धर्मान्वर्णाश्रमांस्तथा / स्थापयित्वाश्रमांश्चैव स्वर्गाय देधिरे मनः
Transliteration
trayī vārttā daṇḍanītirdharmānvarṇāśramāṃstathā / sthāpayitvāśramāṃścaiva svargāya dedhire manaḥ
Translation
త్రయీ, వార్తా, దండనీతి మరియు వర్ణాశ్రమ ధర్మాలను స్థాపించి; ఆశ్రమాలను కూడా ఏర్పాటు చేసి వారు స్వర్గసాధనకు మనసు పెట్టారు।
Word by Word
त्रयीthe triad (of Vedas/knowledge)
त्रयी:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootत्रयी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
वार्त्ताlivelihood/economics (vārttā)
वार्त्ता:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवार्त्ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
दण्डनीतिःpolicy of punishment/statecraft
दण्डनीतिः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदण्ड (प्रातिपदिक) + नीति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular); समासः तत्पुरुष (determinative)
धर्मान्duties/laws
धर्मान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (Accusative/2nd), बहुवचन (Plural)
वर्ण-आश्रमान्the varṇas and āśramas
वर्ण-आश्रमान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवर्ण (प्रातिपदिक) + आश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (Accusative/2nd), बहुवचन (Plural); समासः इतरेतर-द्वन्द्व (copulative: varṇas and āśramas)
तथाalso/likewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक अव्यय (adverb: likewise)
स्थापयित्वाhaving established
स्थापयित्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√स्था (धातु) [णिच् causative: स्थापयति]
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) causative sense, अव्ययभाव
आश्रमान्āśramas (stages of life)
आश्रमान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (Accusative/2nd), बहुवचन (Plural)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
स्वर्गायfor heaven
स्वर्गाय:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), चतुर्थी (Dative/4th), एकवचन (Singular)
दधिरेthey placed/they directed
दधिरे:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√धा (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), आत्मनेपद
मनःmind
मनः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)