Shloka 184
व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages
Devanagari script
मुखे कृतयुगस्याथ तेषां शिष्टास्तु ये तदा / सप्तर्षयो मनुश्चैव कालापेक्षास्तु ये स्थिताः
Transliteration
mukhe kṛtayugasyātha teṣāṃ śiṣṭāstu ye tadā / saptarṣayo manuścaiva kālāpekṣāstu ye sthitāḥ
Translation
తర్వాత కృతయుగ ముఖములో, ఆ సమయంలో ఉన్న శిష్టులు—సప్తర్షులు మరియు మనువూ—కాలాన్ని ఆశ్రయించి, కాలాపేక్షతో స్థితులై ఉంటారు।
Word by Word
मुखेat the beginning (lit. in the mouth/front)
मुखे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (locative)
कृत-युगस्यof the Kṛta-yuga
कृत-युगस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootकृत (प्रातिपदिक) + युग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तर्य/प्रस्तावबोधक निपात (then/now)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th), बहुवचन; सर्वनाम; सम्बन्ध (genitive)
शिष्टाःthe remaining ones, the survivors
शिष्टाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशिष्ट (प्रातिपदिक/कृदन्त-भाव)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्तृपद (subject)
तुindeed, but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक निपात (but/indeed)
येwho
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), बहुवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
तदाat that time
तदा:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
सप्त-ऋषयःthe seven sages
सप्त-ऋषयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक) + ऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्तृपद (subject)
मनुःManu
मनुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृपद (co-subject)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक निपात (conjunction)
एवindeed, just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक निपात (emphatic particle)
काल-अपेक्षाःwaiting for the time, time-dependent
काल-अपेक्षाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकाल (प्रातिपदिक) + अपेक्षा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण (qualifier of ये/शिष्टाः)
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विशेषार्थक निपात
येwho
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), बहुवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
स्थिताःstood, remained
स्थिताः:
Kriya (क्रिया/विधेय)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) → स्थित (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), बहुवचन; भूतकर्मणि/भूतकर्तरि प्रयोग; विधेय (predicate)