Shloka 180
व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages
Devanagari script
संपूर्णेस्थितिकाले तु तिष्ठेदेकं कृतं युगम् / उत्पद्यन्ते भविष्यन्तो ये वै मन्वन्तरेश्वराः
Transliteration
saṃpūrṇesthitikāle tu tiṣṭhedekaṃ kṛtaṃ yugam / utpadyante bhaviṣyanto ye vai manvantareśvarāḥ
Translation
సంపూర్ణ స్థితికాలములో ఒక కృతయుగము నిలిచి ఉంటుంది; మరియు భవిష్య మన్వంతరేశ్వరులైన వారు ఉద్భవిస్తారు।
Word by Word
संपूर्णेwhen complete
संपूर्णे:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसंपूर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; विशेषणं ‘स्थितिकाले’
स्थितिकालेin the period of stability
स्थितिकाले:
Adhikarana (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootस्थितिकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः स्थितेः कालः इति (षष्ठी-तत्पुरुष)
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
तिष्ठेत्would remain/should last
तिष्ठेत्:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; धातुः स्था (to stand/remain)
एकम्one
एकम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषणं ‘युगम्’
कृतम्Kṛta (Satya)
कृतम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootकृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषणं ‘युगम्’ (कृतयुग)
युगम्age (yuga)
युगम्:
Karma (कर्म/Object/extent)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
उत्पद्यन्तेarise/are born
उत्पद्यन्ते:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootउत्+पद् (धातु)
Formलट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; आत्मनेपद; धातुः पद्/पद्य (to arise)
भविष्यन्तःthose who will be (forthcoming)
भविष्यन्तः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formशतृ-प्रत्यय (present active participle used with future sense), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; धातुः भू (to be/become)
येwho
ये:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
मन्वन्तरेश्वराःlords of the Manvantara
मन्वन्तरेश्वराः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमन्वन्तर-ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; समासः मन्वन्तरस्य ईश्वराः इति (षष्ठी-तत्पुरुष)