Previous Verse
Next Verse

Shloka 107

व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages

कृतादिषु युगाख्यासु सर्वैरेव पुनः पुनः / वर्णाश्रमव्यवस्थानं क्रियते प्रथमं तु वै

kṛtādiṣu yugākhyāsu sarvaireva punaḥ punaḥ / varṇāśramavyavasthānaṃ kriyate prathamaṃ tu vai

కృతాది యుగనామాలలో, అందరిచేత మళ్లీ మళ్లీ మొదటగా వర్ణాశ్రమ వ్యవస్థనే స్థాపించబడుతుంది.

kṛta-ādiṣuin (the ages) starting with Kṛta
kṛta-ādiṣu:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootkṛta (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Locative (7th/सप्तमी), Plural (बहुवचन); तत्पुरुष ‘in (the yugas) beginning with Kṛta’
yuga-ākhyāsuin the yuga-designations
yuga-ākhyāsu:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootyuga (प्रातिपदिक) + ākhyā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Locative (7th/सप्तमी), Plural (बहुवचन); तत्पुरुष ‘in the yuga-named (divisions)’
sarvaiḥby all (of them)
sarvaiḥ:
Kartr-karana (कर्तृकरण/agent-group)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural (बहुवचन)
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormParticle (निपात) for emphasis
punaḥagain
punaḥ:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण-अव्यय)
punaḥagain and again
punaḥ:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण-अव्यय) (repetition for emphasis)
varṇa-āśrama-vyavasthānamthe varṇa-āśrama arrangement
varṇa-āśrama-vyavasthānam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvarṇa (प्रातिपदिक) + āśrama (प्रातिपदिक) + vyavasthāna (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); multi-member तत्पुरुष ‘the arrangement of varṇas and āśramas’
kriyateis established/is done
kriyate:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु)
FormPresent tense (लट्), Ātmanepada (आत्मनेपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन); passive sense ‘is done/established’
prathamamfirst/primarily
prathamam:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootprathama (प्रातिपदिक)
FormAdverbial accusative (क्रियाविशेषणरूपेण द्वितीया)
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormConcessive/contrast particle (निपात)
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormParticle (निपात) for emphasis