Shloka 104
व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages
Devanagari script
दीर्घायुषो मन्त्रकृत ईश्वराद्दिव्यचक्षुषः / बुद्धाः प्रत्यक्ष धर्माणो गोत्रप्रावर्त्तकाश्च ते
Transliteration
dīrghāyuṣo mantrakṛta īśvarāddivyacakṣuṣaḥ / buddhāḥ pratyakṣa dharmāṇo gotraprāvarttakāśca te
Translation
వారు దీర్ఘాయుష్కులు, మంత్రసిద్ధులు, ఈశ్వరానుగ్రహంతో దివ్యచక్షుస్సు కలవారు. వారు బుద్ధిమంతులు, ధర్మాన్ని ప్రత్యక్షంగా తెలిసినవారు, గోత్రప్రవర్తకులూ అయ్యారు.
Word by Word
dīrgha-āyuṣaḥlong-lived
dīrgha-āyuṣaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdīrgha (प्रातिपदिक) + āyus (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); कर्मधारय-समास ‘long-lived’
mantra-kṛtaḥmade/formed by mantras
mantra-kṛtaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmantra (प्रातिपदिक) + √kṛ (धातु) + kta (क्त)
FormPast passive participle (क्त-कृदन्त) in तत्पुरुष-समास; Masculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
īśvarātfrom the Lord
īśvarāt:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootīśvara (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Ablative (5th/पञ्चमी), Singular (एकवचन)
divya-cakṣuṣaḥhaving divine sight
divya-cakṣuṣaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdivya (प्रातिपदिक) + cakṣus (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); कर्मधारय-समास ‘divine-eyed’
buddhāḥawakened/wise
buddhāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Root√budh (धातु) + kta (क्त)
FormPast passive participle (क्त-कृदन्त); Masculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
pratyakṣa-dharmāṇaḥof evident/manifest righteousness
pratyakṣa-dharmāṇaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpratyakṣa (प्रातिपदिक) + dharma (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); कर्मधारय-समास ‘whose dharmas are manifest/visible’
gotra-prāvarttakāḥfounders/propagators of clans
gotra-prāvarttakāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootgotra (प्रातिपदिक) + prāvarttaka (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); तत्पुरुष-समास ‘promoters/propagators of lineages’
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक अव्यय)
tethey
te:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); demonstrative pronoun