Shloka 100
व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages
Devanagari script
राजर्षयस्तथा चैव तेषां वक्ष्यामि लक्षणम् / भूतं भव्यं भवज्ज्ञानं सत्याभि व्यात्दृतं तथा
Transliteration
rājarṣayastathā caiva teṣāṃ vakṣyāmi lakṣaṇam / bhūtaṃ bhavyaṃ bhavajjñānaṃ satyābhi vyātdṛtaṃ tathā
Translation
ఇప్పుడు ఆ రాజర్షుల లక్షణాన్ని చెబుతాను—భూత, భవిష్యత్, వర్తమాన జ్ఞానం, అలాగే సత్యాన్ని స్పష్టంగా పలకడం।
Word by Word
राजर्षयःroyal sages
राजर्षयः:
Karta (कर्ता/Topic)
TypeNoun
Rootराजर्षि (प्रातिपदिक; राजन्+ऋषि)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक अव्यय)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
FormEmphatic particle (अवधारण-निपात)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Plural (बहुवचन)
वक्ष्यामिI shall describe
वक्ष्यामि:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
FormLṛṭ (लृट्/Future), Uttama-puruṣa (1st person/उत्तमपुरुष), Singular (एकवचन); Parasmaipada (परस्मैपद)
लक्षणम्characteristic/mark
लक्षणम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootलक्षण (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
भूतम्the past
भूतम्:
Karma (कर्म/Object; item in list)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
भव्यम्the future
भव्यम्:
Karma (कर्म/Object; item in list)
TypeNoun
Rootभव्य (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
भवत्-ज्ञानम्knowledge of the present
भवत्-ज्ञानम्:
Karma (कर्म/Object; item in list)
TypeNoun
Rootभवत्-ज्ञान (प्रातिपदिक; भवत् (वर्तमान) + ज्ञान)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
सत्याभिःby truths / with true (means)
सत्याभिः:
Karaṇa (करण/Instrument; as 'by truths')
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Plural (बहुवचन)
व्यात्दृतम्held/maintained (firmly)
व्यात्दृतम्:
Vidhेय (विधेय/Predicate in list)
TypeAdjective
Rootव्यात्दृत (कृदन्त; वि+आ+√धृ (धातु) + क्त)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); Past passive participle (क्त)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण)