Shloka 35
युगप्रजालक्षणम् ऋषिप्रवरवर्णनं च
Yuga–Prajā-Lakṣaṇa and the Enumeration of Eminent Ṛṣis
Devanagari script
दृश्यते हि पुमान्कश्चित्कश्चिज्ज्येष्ठतमो धिया / यस्माद्बुद्ध्या च वर्षीयान्बलो ऽपि श्रुतवानृषिः
Transliteration
dṛśyate hi pumānkaścitkaścijjyeṣṭhatamo dhiyā / yasmādbuddhyā ca varṣīyānbalo 'pi śrutavānṛṣiḥ
Translation
కొంతమంది మనుష్యుడు ధియలో అత్యంత జ్యేష్ఠుడిగా కనిపిస్తాడు; ఎందుకంటే బుద్ధితో వయసులో పెద్దవాడై, బాలుడైనా శ్రుతవాన్ ఋషి అవుతాడు।
Word by Word
dṛśyateis seen, appears
dṛśyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√dṛś (दृश् धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive)
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (particle), हेत्वर्थ/निश्चयार्थ (indeed/for)
pumāna man/person
pumān:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpumān/puman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
kaścitsomeone
kaścit:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअनिश्चित-सर्वनाम (indefinite pronoun); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
kaścitsomeone (another)
kaścit:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअनिश्चित-सर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
jyeṣṭhatamaḥthe eldest/most senior
jyeṣṭhatamaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootjyeṣṭha-tama (प्रातिपदिक; jyeṣṭha + tama)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तमप्-प्रत्ययान्त (superlative)
dhiyāby intellect
dhiyā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootdhi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन
yasmātfrom which/for which reason
yasmāt:
Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन
buddhyāby understanding
buddhyā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootbuddhi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
varṣīyānolder, more aged
varṣīyān:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvarṣīyas (प्रातिपदिक; वृद्धतर-भाव)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तुलनात्मक (comparative)
balaḥa boy/child
balaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbala (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
apieven, also
api:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formनिपात (particle), अपि = even/also
śrutavānlearned, having heard (much)
śrutavān:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśrutavat (कृदन्त; √śru धातु, क्तवत्)
Formक्तवत्-प्रत्ययान्त (perfect participle/possessive past); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ṛṣiḥa sage
ṛṣiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootṛṣi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन