Shloka 34
युगप्रजालक्षणम् ऋषिप्रवरवर्णनं च
Yuga–Prajā-Lakṣaṇa and the Enumeration of Eminent Ṛṣis
Devanagari script
ऐश्वर्येण च संपन्नास्ततस्ते ऋषयः स्मृताः / यस्मिन्कालो न चं वयः प्रमाणमृषिभावने
Transliteration
aiśvaryeṇa ca saṃpannāstataste ṛṣayaḥ smṛtāḥ / yasminkālo na caṃ vayaḥ pramāṇamṛṣibhāvane
Translation
ఐశ్వర్యసంపన్నులైన వారు అందుకే ఋషులని స్మరింపబడతారు; ఋషిత్వంలో కాలమూ వయసూ ప్రమాణం కావు।
Word by Word
aiśvaryeṇaby/with sovereignty, power
aiśvaryeṇa:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootaiśvarya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (singular)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
saṃpannāḥendowed, possessed (of)
saṃpannāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsaṃpanna (कृदन्त; सम्+√पद्/पद् धातु, क्त)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (plural); क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)
tataḥthen, thereafter
tataḥ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय; अपादान/क्रमसूचक (then, thereafter)
tethey
te:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc) / सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (plural)
ṛṣayaḥsages
ṛṣayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootṛṣi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (plural)
smṛtāḥare called/are regarded
smṛtāḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsmṛta (कृदन्त; √smṛ धातु, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) used predicatively; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मणि-भाव (passive sense)
yasminin which (condition/time)
yasmin:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक (masc/neut), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (singular)
kālaḥtime
kālaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
vayaḥage
vayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvayas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन
pramāṇammeasure, criterion
pramāṇam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रिया-विशेषण)/Pradhāna (प्रधान)
TypeNoun
Rootpramāṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय (predicate nominative)
ṛṣi-bhāvanein the state/condition of being a sage
ṛṣi-bhāvane:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootṛṣi + bhāvana (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (determinative); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; (ṛṣiṇāṃ bhāvane)